Veelal wordt aangenomen dat in ons land ongeveer een miljoen zelfstandigen zonder personeel (ZZP'ers) actief zijn. Maar echt meetbaar is dit niet en volgens onderzoek van de Universiteit van Tilburg kloppen de cijfers niet. Arbeidseconoom Ronald Dekker, verbonden aan de Tilburgse Universiteit, becijfert dat er volgens een minder ruime definitie maximaal 400.000 ZZP'ers in Nederland werkzaam zijn. Onderzoeksbureau EIM steunt hem hierin.

De aanleiding om het aantal ZZP'ers te willen bepalen, is de vraag waar de Sociaal Economische Raad (SER) nu mee worstelt of er niet van overheidswege iets geregeld moet worden voor ZZP'ers op het vlak van werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Voor het beantwoorden van deze vraag is het wel noodzakelijk om enigszins te weten hoeveel ZZP'ers er dan wel zijn.

Definitie
Het antwoord op de vraag hoeveel ZZP'ers ons land telt, hangt af van de definitie van een ZZP'er. Volgens de breedste omschrijving is een ZZP'ers iemand 'die als zelfstandige werkt en niemand in dienst heeft'. Deze definitie wordt gehanteerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Op basis van deze begripsbepaling zou  bijvoorbeeld ook een boer, een slager zonder personeel of een kleine kroegbaas een ZZP'er kunnen zijn.

EIM
Een andere definitie, onder meer gebruikt door onderzoeksbureau voor het midden- en kleinbedrijf EIM, noemt iemand pas een ZZP'er als hij of zij 'geen eigen bedrijfsruimte heeft en geen goederen verkoopt, maar enkel de eigen diensten aanbiedt'. Volgens het CBS waren er in 2009 6,5 miljoen werknemers met een vaste aanstelling, zo'n 537.000 werknemers met een flexibel contract, 300.000 zelfstandigen met personeel en 632.000 zelfstandigen zonder personeel. Omdat hier dus ook de boeren, winkeliers zonder personeel en kleine horecaondernemers bij in zitten, zijn er volgens arbeidseconoom Ronald Dekker maximaal 632.000 zelfstandigen zonder personeel. Trek je die 'grensgevallen' er van af, dan kom je waarschijnlijk uit op zo'n 400.000 échte ZZP'ers.

Groei
Ook het EIM komt, op basis van de eigen nauwere definitie, uit op zo'n 400.000 ZZP'ers. In 1997 telde het EIM echter nog maar 70.000 tot 100.000 ZZP'ers. Dit betekent dus wel dat het aantal ZZP'ers volgens het EIM sinds 1997 met 300 procent is toegenomen. Dat komt neer op een groei van 25 procent per jaar. Ronald Dekker noemt dit erg onwaarschijnlijk. Hij denkt dat het EIM in de loop der tijd de definitie of de berekeningsmethode heeft aangepast.

Aantallen
De CBS-cijfers tonen eveneens een groei van het aantal ZZP'ers, maar wel een veel kleinere, namelijk zo'n 4,5 procent per jaar. Sinds 1996 is het aantal ZZP'ers volgens het CBS in totaal met 59 procent toegenomen. In dezelfde periode groeide het aantal werkenden echter met 20 procent. Zet je het aantal ZZP'ers af tegen het totaal aantal werkenden, dan is het aandeel zelfstandigen sinds 1996 gegroeid van 6,4 procent naar 8,6 procent. In absolute aantallen zijn er wel meer ZZP'ers dan vijftien jaar geleden, maar er zijn ook meer werknemers bij gekomen. Met de enorme toename van ZZP'ers waar vaak over gesproken wordt, valt het zo gezien dus wel mee, concludeert arbeidseconoom Dekker.