Winst- en verliesrekening uitgelegd

Bijgewerkt op 28 oktober 2022
7 min  leestijd
0
Image
Winst- en verliesrekening

Je winst- en verliesrekening is een belangrijk onderdeel van je jaarrekening. Je kunt er namelijk van aflezen hoe je bedrijf er financieel voor staat. Heb je het afgelopen jaar winst gemaakt of juist verlies?

In Nederland ben je als ondernemer verplicht om jaarlijks een winst- en verliesrekening op te stellen. Dit wordt ook wel de resultatenrekening of exploitatierekening genoemd.

Als kleine ondernemer hoef je deze niet openbaar te maken. Een winst- en verliesrekening is een overzicht van alle opbrengsten en kosten van jouw onderneming gedurende het afgelopen jaar. In dit artikel leggen we uit hoe het precies zit. Benieuwd naar een specifiek onderdeel? Klik op de link en ga direct naar een hoofdstuk.

  1. Winst- en verliesrekening opstellen
  2. Winst- en verliesrekeningen voor zzp'ers
  3. Analyse winstpercentage
  4. Winst- en verliesrekening analyseren
  5. Winst- en verliesrekeningen vergelijken
  6. Kosten opstellen winst- en verliesrekening

Winst- en verliesrekening opstellen

Elke winst- en verliesrekening bestaat uit twee delen:

  1. De totale omzet
  2. De totale kosten

Als je de kosten van de omzet aftrekt, kom je uit op de winst of het verlies.

Zakelijke kosten op winst- en verliesrekening

De Belastingdienst ziet vaste activa als investeringen. Daarom mag je niet alle zakelijke kosten aftrekken in het jaar van aanschaf, maar moet je ze in delen afschrijven.

Je verdeelt zo als het ware de kosten van het bedrijfsmiddel over de jaren waarin je hiervan gebruikmaakt. De afschrijvingen laten zo de waardedaling van de bedrijfsmiddelen over een bepaalde periode zien.

Be­drijfs­mid­de­len fis­caal af­schrij­ven

Doe je een investering van meer dan € 450 exclusief btw, die meer dan een jaar meegaat? Dan mag je deze kosten in delen afschrijven. Dit wil zeggen dat je de kosten verdeelt over het aantal jaren dat het product vermoedelijk meegaat, aftrekt van de inkomstenbelasting (maximaal 20% per jaar).

Alleen het deel dat je in het desbetreffende jaar aftrekt komt op de winst- en verliesrekening.

Ter illustratie: als je een computer koopt voor € 1.000 die vijf jaar meegaat, mag je elk jaar maximaal € 200 aftrekken en bijschrijven aan de kostenkant van de winst- en verliesrekening.

Winst- en verliesrekeningen voor zzp'ers

Er is niet maar één manier om een winst- en verliesrekening te maken, er zijn verschillende modellen om uit te kiezen. De KvK werkt met het functionele model en het categorale model.

Voorbeeld functioneel model

In dit model geef je eerst de netto-omzet weer en trek je daarna per activiteit één voor één de kosten af. Zo bereken je de brutomarge. Dit is de bekendste en meest gebruikte vorm van een winst- en verliesrekening. Zie onderstaande afbeelding van de KvK voor een voorbeeld.

Image
Functioneel model voorbeeld Winst- en verliesrekening A
Image
Functioneel model Winst- en verliesrekening B

Voorbeeld categoraal model

Bij het categorale model worden de opbrengsten en kosten samen ondergebracht in verschillende categorieën. Een voorbeeld van zo'n categorie is de kostprijs van de omzet. Hieronder vallen de inkoopkosten, opslagkosten, materiaalverbruik en salariskosten.

Je trekt vervolgens alle bedrijfslasten per categorie af van de bedrijfsopbrengsten. Zie onderstaande afbeelding van de KvK voor een voorbeeld.

Image
Categoraal model voorbeeld winst- en verliesrekening

Analyse winstpercentage

Hoopte je op een hoger winstpercentage dan je uiteindelijk hebt behaald? Op de winst- en verliesrekening kun je zien waar dit aan ligt. Ergens ligt dan een 'lekkage' verborgen die je niet vooraf hebt begroot. 

Lekkage kan zowel aan de kant van de omzet (zoals fouten in je facturen of kortingen) als de kant van de kosten (zoals schade aan materiaal of prijsverhogingen door leveranciers) ontstaan.

Lekkage winst- en verliesrekening voorkomen

Ga na of deze lekkage van tijdelijke aard is, of dat je die volgend jaar weer kunt verwachten. Wellicht kun je deze dan voorkomen. Zijn ze niet te voorkomen? Dan sta je volgend jaar in elk geval niet voor onaangename verrassingen.

Winst- en verliesrekening analyseren

Wist je dat je op je winst- en verliesrekening veel kunt zien over mogelijke pijnpunten in je bedrijf? Hoge kosten door ziekteverzuim kunnen bijvoorbeeld duiden op ontevreden personeel.

Als je veel hebt uitgegeven aan het repareren van oud materiaal (bijvoorbeeld bedrijfsauto's of laptops), is het misschien tijd om een investering te doen in nieuw materiaal dat langer meegaat.

whitepaper administratie cover

Administratie opzetten?

Speciaal voor starters: de basis in 5 minuten. Een overzicht van wat je nodig hebt om aan de slag te gaan met je boekhouding, inclusief tips.

Download gratis PDF

Verkoopprijs aanpassen

Heb je veel verkocht, maar maak je nog steeds niet zo veel omzet? Dan kan het zijn dat je verkoopprijs te laag is.

Verdienmodel aanpassen

Het kan ook zijn dat je voor jouw verdienmodel het plafond hebt bereikt. Het kan dan lonen om kritisch naar dit model te kijken. Zou je bijvoorbeeld ook op abonnementsbasis kunnen werken?

Doe de verdienmodel challenge

Winst- en verliesrekeningen vergelijken

Als je al een paar jaar aan de weg timmert, kun je de verschillende winst- en verliesrekeningen met elkaar vergelijken en je bedrijfsrendement in kaart brengen. Misschien kun je wel een paar trends ontdekken. Dit doe je door de omzet en de kosten uit te drukken in percentages. Hoe je dat doet zie je in dit voorbeeld:

Jaar Omzet Kosten
2019 100% 100%
2020 106% 110%
2021 96% 101%

In dit voorbeeld wordt 2019 als startpunt genomen. Je ziet dat in 2020 6% meer omzet is behaald, maar ook 10% meer kosten zijn gemaakt. In 2021 is 4% minder omzet behaald dan in 2019, maar de kosten zijn met 1% gestegen. Zo kun je de verschillende periodes goed vergelijken.

Boekjaren vergelijken

Uiteraard kun je ook specifieke bronnen van omzet en kosten per jaar vergelijken. Stijgt je omzet, maar zijn de kosten net zo hard mee gestegen? Dat kan aan verschillende dingen liggen.

Controleer in elk geval of er niet te duur wordt ingekocht. Op de inkoop kun je vaak nog veel winnen. Is je omzet flink gedaald, maar blijven je personeelskosten gelijk? Dan is het wellicht tijd om afscheid te nemen van een paar collega's.

Kosten opstellen winst- en verliesrekening

Natuurlijk kun je zelf aan de slag met het opstellen van een winst- en verliesrekening. Toch kiezen veel (startende) ondernemers ervoor om dit uit te besteden.

zakelijke rekening afbeelding

Zakelijke rekening: 5 voordelen!

Zakelijke rekening nodig of twijfel je nog?

Bekijk de 5 voordelen

De meest gestelde vragen over de winst- en verliesrekening

  • Wat is een winst- en verliesrekening?
    Een winst- en verliesrekening is een overzicht van alle opbrengsten en kosten van jouw onderneming gedurende het afgelopen jaar. Als je de kosten van de omzet aftrekt, kom je uit op de winst of het verlies.
  • Hoe stel je een winst- en verliesrekening op?
    Je stelt een winst- en verliesrekening op door alle opbrengsten van een boekjaar bij elkaar op te tellen. Vervolgens verminder je deze opbrengsten met alle kosten die je voor je bedrijf hebt gemaakt.
  • Is het opstellen van een winst- en verliesrekening verplicht voor zzp'ers?
    De winst- en verliesrekening vormt samen met de balans van je onderneming de jaarrekening. Het opstellen van een jaarrekening is niet verplicht voor zzp'ers, maar het opstellen van een winst- en verliesrekening is wel verplicht. Als je de administratie uitbesteedt doet een accountant of boekhouder dit automatisch voor je.
  • Wat is EBITDA?
    EBITDA is een Engelse afkorting en staat voor Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization. Het is een maatstaf voor de brutowinst van een onderneming.

Meer over bedrijfsmiddelen

Meer over bedrijfsmiddelen
Ondernemingsplan

Gratis ondernemingsplan voorbeelden!

Kun je wel wat hulp gebruiken bij het maken van je ondernemingsplan? De Rabobank heeft voorbeelden van meerdere ondernemersplannen, ieder gericht op een bepaalde branche. Downloaden is gratis.

Sluiten