De start van Douwe Egberts

9 min  leestijd
575
Image

Wat je van ver haalt is lekker, moet Egbert Douwes halverwege de achttiende eeuw hebben gedacht toen hij samen met zijn vrouw in Joure een winkel in koloniale waren opzette. Van een kleinschalig familiebedrijf groeide Douwe Egberts door de jaren heen uit tot een internationaal koffiemerk. Eerder deze maand werd bekend dat het Nederlandse merk door Duitse investeerders wordt overgenomen: de start van Douwe Egberts.

Om welk bedrijf gaat het?

Douwe Egberts.

Sinds?

1753.

Welke feature is voor jou belangrijk bij het kiezen van een zakelijke rekening?

Choices

Gestart door?

Egbert Douwes en zijn vrouw Akke Thysses.

Hoe kwam de oprichting van Douwe Egberts tot stand?

Egbert Douwes, een geboren en getogen Fries, ziet in 1723 het levenslicht in het Friese dorpje Idskenhuizen. In 1753 verhuist hij met zijn echtgenote Akke Thysses naar Joure om daar aan de Midstraat een winkel in koloniale waren te openen. Het idee is om hier producten te verkopen die 'tot de genoegens van het dagelijks leven behoren'. De belangrijkste waren in de winkel van Douwes zijn vanaf het begin af aan koffie, thee en tabak. Maar de inwoners van het Friese plaatsje kunnen er in de loop der jaren ook terecht voor exotischere producten, zoals kaneel, chocolade, saffraan en gedroogde zuidvruchten.

De inwoners van Joure weten Douwes zaak al snel goed te vinden, maar de winkelier heeft verder weinig ambitie om zijn bedrijf uit te breiden naar andere dorpjes in de regio. Daar komt verandering in met de komst van zoon Douwe Egberts – naar wie het bedrijf tot de van vandaag is vernoemd -, die vanaf 1780 een belangrijke rol zal gaan spelen in de bedrijfsvoering. Onder zijn leiding wordt het familiebedrijf uitgebreid buiten de stadsgrenzen van Joure, waardoor hij feitelijk kan worden beschouwd als de grondlegger van de expansiedrift van het merk 'Douwe Egberts'.

Het zijn over het algemeen gunstige tijden voor ondernemers en ook Egberts doet goede zaken. Uit het eerste orderboek van de periode 23 mei 1783 - 27 augustus 1784 blijkt bijvoorbeeld dat toen ruim 17.500 pond koffie, 1.500 pond thee, 250 pond tabak en snuif, ruim 6.000 pond kandij, bijna 2.000 pond suiker en 7.000 pond stroop over de toonbank is gegaan. Als Douwe Egberts in de winter van 1806 overlijdt, zet zijn tweede vrouw Lysbeth Mintjes de onderneming voort onder de handelsnaam 'Firma van de Weduwe Douwe Egberts'.

In Joure en de nabije omgeving is Douwe Egberts dan al een gevestigde naam. Het zal echter nog tot de twintigste eeuw duren voordat ook Nederlanders in andere provincies kennismaken met de koffie en de andere producten van het merk. In 1919 is het dan eindelijk zover, wanneer Douwe Egberts de allereerste vestiging buiten Friesland opent. De zakken met ruwe koffie worden dan nog met paard en wagen naar de koffiebranderij aan de Utrechtse Catharinakade gebracht. Tien jaar later, in 1929, koopt Douwe Egberts een fabrieksterrein en bijbehorend woonhuis in het midden van het land en verhuist dan definitief van Friesland naar het centraal gelegen Utrecht. De kosten: 121.000 gulden. Ook nu nog zijn er Douwe Egberts-kantoren gevestigd aan de Merwedekade.

Zoals veel Nederlandse ondernemers moet ook Douwe Egberts tijdens de Tweede Wereldoorlog roeien met de riemen die het bedrijf heeft. De voorraden koffie, tabak en thee raken snel uitgeput en nieuwe aanvoer is er nauwelijks of niet. Daarom leveren de Nederlandse koffiebranders vanaf 1941 een soort eenheidskoffiesurrogaat, waarvoor de overheid de samenstelling heeft voorgeschreven. Het koffiesurrogaat, dat door Douwe Egberts onder de merknaam Fama op de markt wordt gebracht, bestaat voor de helft uit gerst. Daarnaast wordt er een mix van erwten, veldbonen, cichorei, eikels en tulpenbollen aan toegevoegd. Ook na het einde van de oorlog wordt Fama nog graag gedronken en Douwe Egberts blijft het merk verkopen tot 1952. In totaal heeft het bedrijf circa 68 miljoen pakjes Fama geproduceerd.

Na de Tweede Wereldoorlog volgt een lange periode van economische voorspoed, waarin er ook op het gebied van koffieconsumptie veel vooruitgang wordt geboekt, zoals het introduceren van de oploskoffie Moccona in 1954 en de Wigomat, een razend populaire volautomatisch koffiezetautomaat in 1963. Vier jaar later is Douwe Egberts (steeds vaker afgekort tot DE) een van de eerste bedrijven die investeert in reclamespotjes op televisie. In de jaren '70 is vooral 1978 van grote betekenis voor de onderneming. In dat jaar gaat DE een samenwerkingsverband aan met het Amerikaanse Consolidated Foods, het latere Sara Lee. Deze samenwerking en een aantal acquisities leiden uiteindelijk in 1984 tot de oprichting van Sara Lee/DE.

Waarin onderscheidde Egberts zich van de concurrentie?

Tegenwoordig weten wij eigenlijk niet beter, maar in de achttiende eeuw was het voor de gemiddelde Nederlander helemaal niet vanzelfsprekend om beschikking te hebben tot (van oorsprong) exotische producten zoals koffie, tabak en bepaalde specerijen en vruchten. Egbert Douwes heeft echter een vooruitziende blik door in zijn winkel diverse koloniale producten aan te bieden. Vooral de koffieverkoop blijkt een schot in de roos te zijn. Vanaf het moment dat Europeanen in de zestiende eeuw hun eerste kopje koffie drinken, lijken de zakken groene koffiebonen niet aan te slepen.

Koffie wordt zo populair onder de bevolking dat het langzaam maar zeker een alternatief gat vormen voor bier, tot dan toe de standaarddrank voor mensen (water is in die tijd vaak te sterk vervuild om gedronken te kunnen worden). In steden en dorpen door heel Europa schieten koffiehuizen en branderijen vervolgens als paddenstoelen uit de grond. Egbert Douwes gaat nog een stapje verder wanneer hij – als een van de eerste winkeliers ter wereld – besluit om in zijn zaak gebrande koffie te verkopen, zodat consumenten ook thuis een kopje kunnen zetten. Hoewel hij ook andere waar aanbiedt, waaronder tabak en thee, blijkt uit de eerste orderboeken dat koffie veruit het best wordt verkocht. Reden genoeg voor zoon Douwe Egberts en zijn opvolgers om zich steeds intensiever op dit product te concentreren.

Financiering

Geld nodig?

Als startende ondernemer heb je vaak aanvullende financiering nodig. De Rabobank biedt starters mogelijkheden om een bedrijf te financieren.

Bekijk de mogelijkheden

Hoe staat het bedrijf er nu voor?

In maart 2012 maakt Sara Lee bekend dat zij Douwe Egberts willen afstoten. Het Amerikaanse moederbedrijf kiest ervoor om de oude aandelen van het bedrijf per medio juni te splitsen in een nieuw aandeel Sara Lee, een aandeel D.E Master Blenders 1753 en daarnaast per aandeel een dividend uit te keren van drie dollar. Niet lang nadat de handel in D.E Master Blenders 1753-aandelen van start gaat, wordt het bedrijf in verlegenheid gebracht als een boekhoudschandaal aan het licht komt.

De boosdoener is een divisie in Brazilië, waar oninbare vorderingen en verkopen onjuist in de administratie zouden zijn verwerkt. Douwe Egberts verwachtte hierdoor voor 2012 op een lagere omzet uit te komen. Desalniettemin wordt het D.E. Master Blenders 1753-aandeel in oktober 2012 wel opgenomen in de AEX index en vervangt daarbij TomTom. In maart 2013 komt een groep Duitse investeerders - onder leiding van Joh. A. Benckiser (JAB) – in beeld. Half april van dit jaar wordt bekend dat Douwe Egberts heeft ingestemd met het overnamebod van 7,5 miljard euro. Hierbij zal volgens DE de identiteit van bekende merken als Douwe Egberts, Pickwic, Senseo en Kanis & Gunnik behouden blijven. Ook het hoofdkantoor en fabrieken blijven in Nederland.

DE is overigens niet de eerste koffieproducent zijn deze Duitse investeerderspartij overneemt. In 2012 neemt JAB al Peet's Coffee & Tee over, een van de oudste Amerikaanse verkopers van speciale koffie. Voor Peet’s betaalt de groep rond Benckiser 974 miljoen dollar. In december 2012 neemt JAB ook Caribou Coffee over en had hier toen een bedrag van circa 340 miljoen dollar voor over.

Videos

Bovenstaand verhaal in circa 15 minuten (deel 1):

 

Volgens dit reclamespotje bracht Douwe Egberts koffie de oma van het Nederlandse topmodel Doutzen Kroes op een goed idee…

 

Meer over bedrijf starten

Meer over bedrijf starten