marieke

De start van Gazelle

Nederland is een fietsland bij uitstek. In de drukke stad bent u vaak sneller op de plaats van bestemming met de fiets dan met de auto of het openbaar vervoer. Niet voor niets dat de meeste Nederlanders van jongs af aan op de fiets zitten. Gazelle is een van de oudste en bekendste fietsfabrikanten die ons land rijk is. In 2012 bestond dit Gelderse bedrijf, momenteel martkleider in zijn branche, alweer honderdtwintig jaar: de start van Gazelle.

Om welk bedrijf gaat het?

Gazelle.

Sinds?

1892.

Gestart door?

Willem Kölling en Rudolf Arentsen.

Hoe kwam de oprichting van Gazelle tot stand?

Fietsen zijn tegenwoordig niet meer weg te denken uit het Nederlandse straatbeeld, maar dat was in de begintijd van de tweewielerbusiness nog niet zo vanzelfsprekend. Als Willem Kölling in 1892 al een tijdje met het idee rondloopt om fietsen te gaan verhandelen, wordt de ambitieuze ondernemer - toen nog werkzaam als postbeheerder - door mensen in zijn omgeving voor gek verklaard. Maar de koppige Kölling (die uiteindelijk over een vooruitziende blik blijkt te beschikken) houdt voet bij stuk en opent toch zijn eigen rijwielhandel, waarvoor hij Britse rijwielen (in eerste instantie slechts één exemplaar) uit Engeland importeert.

De handel loopt zo goed dat Kölling op den duur begint in te zien dat hij met de vlot lopende productie van eigen fietsen mogelijk een gat in de markt te pakken heeft. De ondernemer vindt een zakenpartner in de smid Rudolf Arentsen. Samen richten zij de firma Kölling en Arentsen op. De naam Gazelle bestaat dan nog niet. Deze bedrijfsnaam bedenkt Kölling pas in 1902 als hij tijdens een wandeling door de bossen bij Dieren een reebok spot. Het is de snelheid en sierlijkheid van het op de vlucht slaande dier dat hem doet besluiten dat Gazelle de perfecte handelsnaam is voor zijn fietsen. In datzelfde jaar koopt het bedrijf een fabrieksterrein in Dieren.

In 1905 trekt Arentsen zich terug uit Gazelle. Hij wordt opgevolgd door een broer van Kölling. Er wordt in jaren hard gewerkt aan het verbouwen en moderniseren van de productiefaciliteiten, met als belangrijkste doel dat het dagelijks te produceren aantal fietsen aanzienlijk kan worden opgeschroefd. Sinds 1915 draagt de onderneming de naam N.V. Gazelle Rijwielfabriek v/h Arentsen en Kölling. In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog is de fiets als vervoermiddel erg in opkomst. Niet alleen in Nederland, maar ook in het toenmalige Nederlands-Indië worden veel rijwielen verkocht. In 1930 heeft één op de 2,5 Nederlanders een fiets en dit aantal zal in de daarop volgende decennia alleen maar verder toenemen (tegenwoordig zijn er in Nederland zelfs meer fietsen dan mensen). Oprichter Kölling overlijdt in de zomer van 1935, maar het bedrijf blijft in de familie.

Toch is de Tweede Wereldoorlog geen makkelijke tijd voor Gazelle. Veel van het materiaal dat de machines in de fabriek produceren moeten worden overgebracht naar Duitsland. Kort voor de bevrijding worden bovendien de resterende machines vernietigd. Door de opgelopen schade ligt de focus van Gazelle tijdens de naoorlogse jaren vooral op het hervatten van de productie. Desalniettemin verschijnt de eerste naoorlogse fiets van Gazelle in 1946 op de markt. Ook aan de productie van bromfietsen wordt gewerkt. In 1954, het jaar waarin de miljoenste fiets van de band rolt, verandert het bedrijf de rechtsvorm van een familievennootschap in een naamloze vennootschap.

Gazelle zet de daarop volgende decennia de groei door, mede door diverse overnames en (al dan niet mislukte fusies) met andere fietsbedrijven. Voorbeelden van succesvolle overnames zijn Simplex en Locomotief. Minder soepel verloopt het fuseren met concurrent Batavus. De samenwerking is weinig succesvol en na slechts twee jaar besluiten de twee ondernemingen weer hun eigen weg te gaan. In 1971 wordt vervolgens Gazelle zelf overgenomen door Tube Investments en gaat vanaf dan verder als Gazelle Rijwielfabriek BV.

Waarin onderscheidde de fietsenmaker zich van de concurrentie?

Afgezien van de vooruitziende blik van Kölling, waarmee Gazelle in de eerste helft van de twintigste eeuw voor een groot deel heeft bijgedragen aan de snelle opkomst van de fiets in Nederland, onderscheidt de fietsenproducent zich ook door de nadruk op innovatie. Een fiets is geen kant-en-klaarproduct, maar een vervoermiddel waaraan altijd wel iets te verbeteren valt. Door de jaren heen is Gazelle ten opzichte van de concurrentie vaak een van de eerste fietsfabrikanten die een nieuw onderdeel of type fiets introduceert op de markt. Dat is bijvoorbeeld het geval in 1935, wanneer Gazelle de eerste tandem uitbrengt en hiervan alleen al in het eerste jaar zeshonderd exemplaren verkoopt. En in 1964 komt Gazelle als eerste met een vouwfiets: de Kwikstep.

Sommige innovaties zijn succesvoller dan andere. Het komt voor dat Gazelle zijn tijd te ver vooruit is, zoals in de jaren '30 ten tijde van de introductie van een elektrisch aangedreven fiets. De consument wil hier in die tijd nog niet echt warm voor warmlopen. Latere modellen met hulpmotoren zouden wel succesvoller zijn. Ook nu nog staat innovatie bij Gazelle hoog in het vaandel. De drie kernwaarden van de fietsfabrikant - heerlijk licht fietsen, slim design en robuuste kwaliteit - spelen altijd een belangrijke rol bij de ontwikkeling van nieuwe modellen. Vrij recente voorbeelden hiervan zijn de Easy Glider (een zitfiets, oftewel: een tussenvorm tussen een gewone fiets en een ligfiets) en de Cabby (een soort bakfiets, maar dan in de stijl en met de techniek van Gazelle).

Wie is Piet Pelle?

Oudere Nederlanders kunnen zich vast nog wel Piet Pelle herinneren: het door Gazelle bedachte stripfiguurtje dat de hoofdrol speelt in 'Piet Pelle op zijn Gazelle' en op zijn fiets wilde avonturen beleeft. Dit prentenboekje wordt vanaf de jaren '30 door Gazelle-dealers meegegeven als promotiemateriaal voor de verkoop van kinderfietsen. Piet Pelle wordt al in 1908 ontworpen door de Haarlemse kunstenaar Ko Doncker. De eerste oplage van het Piet Pelle-boekje bestaat uit twintigduizend exemplaren. De boekjes gaan als warme broodjes over de toonbank, waardoor Piet Pelle al snel een begrip wordt in Nederland en in omringende landen.

Piet Pelle is zo populair dat Gazelle in 1930 een filmpje laat maken (zie ook de eerste video onder dit artikel) door Theo Güsten. Daarnaast zorgt de fietsenfabrikant voor bewegende displays en filmprojecties van Piet Pelle die de plaatselijke verkopers in de etalage kunnen afspelen. In de jaren '50 brengt Gazelle het boekje opnieuw uit, deze keer met tekeningen van Guus Boissevain. In deze uitgave worden wel de originele teksten gehandhaafd. In de jaren '60 verzint dichter Kees Stip nog twee nieuwe verhalen en sinds 1997 staat er een officieel standbeeld van Piet Pelle in het plaatsje Dieren, nog altijd de standplaats van Koninklijke Gazelle N.V.

Advertorial Financieren

Geld nodig?

Als startende ondernemer heb je vaak aanvullende financiering nodig. De Rabobank biedt starters mogelijkheden om een bedrijf te financieren.

Bekijk de mogelijkheden

Hoe staat Gazelle er nu voor?

Gazelle is in 120 jaar tijd uitgegroeid van een kleine tweemanszaak tot toonaangevende internationale onderneming. Sinds 1992 mag het predikaat 'koninklijk' worden gevoerd en heet het bedrijf officieel Koninklijke Gazelle N.V. Tegenwoordig maakt Gazelle deel uit van Pon Holdings, een bekende importeur van onder meer Volkswagen en ooit zelf ook fabrikant van 'Pon fietsen', dat het bedrijf in juni 2011 overneemt van Gilde Buy Out Partners. Deze Nederlandse investeringsmaatschappij wil graag af van Gazelle, omdat 2010 een zwaar jaar is geweest voor de fietsenfabrikant. In dat jaar heeft Gazelle een omzet van 134,5 miljoen euro en een operationeel verlies van iets meer dan vier miljoen euro.

Pon Holdings geeft bij de aankoop desalniettemin aan een goede reden te hebben voor de investering: "Onze beslissing om te investeren in deze industrie vond plaats op basis van de interessante perspectieven voor de internationale fietsmarkt die wordt gestimuleerd door de vergrijzing van de bevolking, milieu-bewustzijn en toenemende aandacht voor een gezonde levensstijl. Vooral als gevolg van de introductie van de e-bike, verwachten we dat de groei van de fietssector zich de komende jaren zal voortzetten."

Met het imago van de Gazelle-fiets zit het voorlopig gelukkig wel goed. Eind 2010 komt Gazelle in het jaarlijkse onderzoek van het European Institute for Brand Management naar voren als meest onmisbare fietsmerk van Nederland. Van de ondervraagde Nederlanders geeft 33 procent de voorkeur aan een Gazelle-fiets, gevolgd door Batavus (25 procent) en Sparta (veertien procent). In dit onderzoek staat de onmisbaarheid van producten centraal. Hoe hoger het percentage, des te meer consumenten het zouden betreuren als dit merk ooit van de markt verdwijnt. Blijkbaar zijn veel Nederlandse fietsenliefhebbers nog net zo gehecht aan hun Gazelle-fiets als vroeger.

[Foto: Flickr/huubvanhughten]

Videos

Bekijk hier de tekenfilm 'Piet Pelle op zijn Gazelle':
 

In het regionale tv-programma 'Firma Mooibedacht' neemt presentator Jochem van Gelder een kijkje in de fietsenfabriek van Gazelle:
 

Gepubliceerd op:
28-02-2013

Wat vind je van dit artikel?

x2
x0

Fijn dat je dit interessant vond. Wekelijks ondernemerstips ontvangen?

Lees meer

Wat doe jij met de kostbare eerste twintig seconden van je pitch? Kies je voor een cliffhanger in zin 2? Of begin je met een persoonlijke, heel herkenbare irritatie (waar jij natuurlijk dé oplossing voor hebt)? Wij dagen je uit om vier openingen te testen, zodat je straks investeerders en zakenrelaties direct wakker schudt.

elevator pitch home
elevator pitch home

Bedrijf starten

Het starten van een eigen bedrijf is een leuk, maar ook intensief proces waarbij meer komt kijken dan je denkt. Wil je gaan beginnen in bijvoorbeeld de zakelijke dienstverlening, horeca, zorg of een andere sector? Dan vind je op IkGaStarten nuttige informatie en tips om goed van start te gaan. Enkele belangrijke stappen zijn:

  1. De laatste ontwikkelingen checken in jouw branche
  2. Het schrijven van een ondernemingsplan
    Probeer het Business Model Canvas
  3. De inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK)
  4. Uitzoeken wat voor ondernemer je bent voor de belasting​
  5. Goed je administratie regelen? Overweeg het openen van een zakelijke rekening

Lees alle stappen in het artikel: zo begin je een eigen zaak.

Created with Sketch.

Gratis tips voor ondernemers ontvangen?

Dat kan met de wekelijkse nieuwsbrief van IkGaStarten. Meld je gratis aan en start nóg sterker!
 

Ja ik wil die tips >

Created with Sketch.

Ondernemingsplan maken?

Ontvang gratis de PDF ‘Ondernemingsplan: de basis in 10 stappen’. Wij hebben het volgende voor je op een rij gezet:

  • Hoe maak je in 10 stappen een businessplan?
  • Uit welke onderdelen bestaat een financieel plan?
  • Welke handige tools kun je hierbij gebruiken?

Stuur mij de PDF

Je ontvangt de PDF binnen 5 minuten kosteloos in je mailbox.

Created with Sketch.

Maak een ijzersterke start

Ga aan de slag met de Startversterker. Een gratis tool voor startende ondernemers. 
 

  • tests, must-do's, tips en expert-inzichten
  • in je eigen tempo, waar en wanneer jij wil
  • houd bij hoe sterk je van start gaat​

Naar de Startversterker >

Goed bezig: ruim 3.490 ondernemers zijn al sterker gestart

Meld je aan

Haal alles uit de Startversterker. Bewaar artikelen, notities en checklists. Werk aan een ijzersterke start. In je eigen tempo, waar en wanneer jij wil.