9 rechtsvormen voor ondernemers

Bijgewerkt op 29 mei 2022
13 min  leestijd
134.903
Image
Rechtsvormen

Welke rechtsvorm past bij jouw bedrijf? Of je nu een eenmanszaak kiest, een bv of iets heel anders, deze keuze heeft gevolgen voor je aansprakelijkheid en belastingverplichtingen. Natuurlijk kun je later switchen, maar dat kost vaak tijd en geld. Hoe kies je de juiste ondernemingsvorm?

Rechtsvormen: hoe kies je de juiste?

Als je een onderneming start, moet je kiezen uit een reeks rechtsvormen. Welke je kiest, heeft gevolgen voor de manier waarop je belasting betaalt, je eventuele aandelen verdeelt en in hoeverre je persoonlijk aansprakelijk bent wanneer er fouten gemaakt worden in je onderneming.

Het is belangrijk om je goed in te lezen in de verschillende rechtsvormen. Na je start is het namelijk lastiger om te wisselen. Op Ikgastarten.nl vind je veel informatie om de juiste rechtsvorm voor jouw bedrijf te vinden.

Welke rechtsvormen zijn er?

Er zijn veel verschillende rechtsvormen, we hebben de belangrijkste voor je op een rij gezet. Klik op de link om direct naar die specifieke rechtsvorm te gaan. Je kunt ook doorscrollen, dan kom je alle rechtsvormen tegen.

Welke rechtsvormen hebben rechtspersoonlijkheid?

In de basis zijn er twee soorten rechtsvormen: rechtsvormen mèt en zonder rechtspersoonlijkheid. Het verschil zit in de aansprakelijkheid. Bij een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid, ben je met je privévermogen aansprakelijk voor schulden. Dat is bij een rechtspersoon met rechtspersoonlijkheid meestal niet het geval.

  • Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid:
    Besloten vennootschap (bv)
    Naamloze vennootschap (nv)
    Stichting
    Vereniging
    Coöperatie
  • Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid
    Eenmanszaak
    Vennootschap onder firma (vof)
    Commanditaire vennootschap
    Maatschap

Welke feature is voor jou belangrijk bij het kiezen van een zakelijke rekening?

Choices

1. Wat is een eenmanszaak?

Vanuit alle rechtsvormen is de eenmanszaak het populairst. Veruit de meeste startende ondernemers en zzp'ers beginnen als eenmanszaak. De naam zegt het eigenlijk al: van een dergelijk bedrijf is slechts één persoon de eigenaar. Er kunnen wel meerdere mensen werkzaam zijn in de onderneming.

Ga jij in je eentje starten, maar verwacht je na verloop van tijd ook personeel in te huren? Dan kun je dus alsnog met een gerust hart kiezen voor een eenmanszaak.

    Per persoon kan er maximaal één eenmanszaak worden opgericht.

    Een eenmanszaak oprichten

    Voor een eenmanszaak gelden geen oprichtingseisen. Je hoeft geen akte op te laten stellen. Dit maakt deze vorm een van de meest laagdrempelige rechtsvormen. Je bent wél verplicht om de onderneming in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK).

    Ben je van plan om af en toe mensen in dienst te nemen? Bekijk dan goed welke verzekeringen je het beste kunt afsluiten.

    • Lees hier alles over het oprichten van een eenmanszaak

    Voor- en nadelen eenmanszaak

    • De oprichting verloop snel en eenvoudig. Een inschrijving in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK) is voldoende.
    • Er wordt bij een eenmanszaak juridisch gezien geen onderscheid gemaakt tussen jouw privé- en zakelijk vermogen. Jij bent dus aansprakelijk voor eventuele schulden.

    2. Wat is een maatschap?

    In een maatschap werken twee of meer personen ('maten') samen. Je oefent onder een gemeenschappelijke naam een beroep uit. Deze rechtsvorm komt veel voor in de medische en juridische wereld.

    Denk bijvoorbeeld aan (tand)artsen, fysiotherapeuten, en advocaten. Maar ook in de architectenwereld bestaan veel maatschappen.

    Een maatschap oprichten

    Alle nieuwe maatschappen moeten worden ingeschreven in het Handelsregister. Bij de oprichting hoeft, net als bij een eenmanszaak, geen akte te worden opgesteld.

    Bij een maatschap is het zo dat iedere deelnemer iets inbrengt, zoals geld, goederen of arbeid. De winst hieruit wordt verdeeld onder de maten. Daarnaast is iedere maat aansprakelijk voor gelijke delen.

    Maak goede afspraken

    Maak onderling wel duidelijke afspraken over de overige zaken en leg deze desnoods vast bij een notaris. Zo voorkom je dat er in de toekomst mogelijk frictie ontstaat tussen een of meerdere leden uit de maatschap.

    • Lees hier alles over het oprichten van een maatschap

    Voor- en nadelen maatschap

    • Bij het oprichten van een maatschap brengt iedere deelnemende maat afzonderlijk iets van waarde in. Het uiteindelijke voordeel wordt verdeeld onder alle maten.
    • Het kan voorkomen dat de ene maat meer uren en/of geld inbrengt dan de andere. Het is dus handig om duidelijke afspraken te maken en vast te leggen in een maatschapscontract over de winstverdeling en bevoegdheden.

    3. Wat is een vennootschap onder firma (vof)?

    De vennootschap onder firma (vof) is eigendom van meerdere betrokkenen, die vennoten of firmanten worden genoemd. De op te richten vof moet worden ingeschreven in het Handelsregister, net als andere rechtsvormen.

    Het is niet verplicht om een firma- of vennootschapscontract te (laten) opmaken. Het is wel slim om de gemaakte afspraken over verantwoordelijkheden, bevoegdheden en de winstverdeling schriftelijk vast te leggen.

    • Lees hier alles over het oprichten van een vof

    Voor- en nadelen vof

    • De vennootschap onder firma (vof) is eigendom van meerdere betrokkenen, de winst moet dus verdeeld worden.
    • De op te richten vof moet worden ingeschreven in het Handelsregister.

    4. Wat is een besloten vennootschap (bv)?

    De besloten vennootschap, vaak afgekort naar bv, is samen met de eenmanszaak een van de populairste rechtsvormen. Bij deze variant is het kapitaal in aandelen verdeeld. De risico's van hoofdelijke aansprakelijkheid worden beperkt.

    Als zzp’er ben je directeur en de enige aandeelhouder ineen. Dat houdt in dat je directeur-grootaandeelhouder bent (dga). In dat geval keer je jezelf loon uit en betaal je daar inkomstenbelasting over. Verder betaal je bij uitbetaling in aandelen ook dividendbelasting en krijg je te maken met vennootschapsbelasting.

    Deze aandelen zijn in het bezit van aandeelhouders, maar kunnen niet vrij worden verhandeld. Een belangrijk voordeel van de bv is dat het een rechtspersoon is. Dat houdt in dat in veel gevallen niet jij, maar de bv aansprakelijk is voor eventuele schulden.

    Risico's bij wanbeleid

    Let wel op: als de schulden zijn ontstaan door wanbeleid, kun je hierop wél persoonlijk worden aangesproken. Dit werkt zo bij alle rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid. Als directeur van een bv ben je feitelijk in dienst van de onderneming.

    Een bv kan door een of meerdere personen worden opgericht. Bij de oprichting moest de bv vroeger beschikking hebben over een kapitaal van € 18.000 (in de vorm van geld of natura, zoals onroerend goed). Dat is niet meer het geval. Tegenwoordig kun je namelijk een flex-bv oprichten.

    Voor- en nadelen bv

    • Het kapitaal is in aandelen verdeeld en de risico's van hoofdelijke aansprakelijkheid worden beperkt.
    • Een belangrijk voordeel van de bv is dat het een rechtspersoon is. Dat houdt in dat in veel gevallen niet jij, maar de bv aansprakelijk is voor eventuele schulden. Echter, als de schulden zijn ontstaan door wanbeleid, kun je hierop wél persoonlijk worden aangesproken.

    Online bv oprichten

    Wist je dat je vanaf 1 augustus 2022 ook online en bv kunt oprichten? Dat gaat via een digitale notariële akte en een online audio-videoverbinding met een notaris. Je zet dan ook een digitale handtekening!

    Maatschappelijke bv

    In de toekomst wordt het mogelijk om als bv de aanduiding maatschappelijke BV (BVm) te krijgen. Dit is speciaal voor ondernemingen die een sociaal of maatschappelijk doel dienen, maar wel winst maken. Het grote verschil tussen deze en andere rechtsvormen is dat je hiermee direct aan relaties kunt laten zien dat je een maatschappelijk doel nastreeft.

    5. Wat is een commanditaire vennootschap (cv)?

    De commanditaire vennootschap is een bijzondere samenwerkingsvorm tussen twee of meer personen (vennoten). Deze vennoten kunnen beherend of stil (commanditair) zijn. In de praktijk betekent dit vaak dat de stille vennoten alleen financieel betrokken zijn bij de onderneming. Het is voor hen niet toegestaan om namens de cv te spreken of handelen.

    Whitepaper Ondernemingsplan cover

    Indruk maken met je bedrijfsplan?

    Dat kan. Wij hebben alle ins & outs van een businessplan op een rijtje gezet. Maak in 10 stappen een ijzersterk ondernemingsplan.

    Download gratis stappenplan

    Een commanditaire vennootschap oprichten

    Voor de oprichting van een commanditaire vennootschap bestaan - afgezien van de inschrijving in het Handelsregister - geen formele eisen. Daarom is het belangrijk om de gemaakte afspraken tussen de vennoten schriftelijk te laten vastleggen door een notaris.

    Komt de vennootschap zijn verplichtingen niet meer na? Dan zijn de beherende vennoten privé voor 100% hoofdelijk aansprakelijk. De commanditaire vennoten zijn slechts aansprakelijk voor het bedrag dat zij hebben ingebracht.

    • Lees hier alles over het oprichten van een cv

    Voor- en nadelen cv

    • Voor de oprichting van een commanditaire vennootschap bestaan - afgezien van de inschrijving in het Handelsregister - geen formele eisen. Het is daarmee een van de laagdrempelige rechtsvormen.
    • Komt de vennootschap zijn verplichtingen niet meer na? Dan zijn de beherende vennoten privé voor 100% hoofdelijk aansprakelijk.

    6. Wat is een naamloze vennootschap (nv)?

    Deze rechtsvorm is voor de meeste starters over het algemeen niet echt relevant. Een naamloze vennootschap is een vennootschap waarvan het kapitaal is verdeeld in aandelen. In tegenstelling tot bij een bv zijn deze overdraagbaar.

    Namens de nv moeten jaarstukken worden opgeteld en ingeleverd bij de KvK.

    De eisen bij het oprichten van een nv zijn vrijwel hetzelfde als die bij het opzetten van een bv. Het verschil is echter dat je bij het oprichten van een nv moet beschikken over een minimumkapitaal van € 45.000. 

    Een ander verschil is dat de aandelen bij de nv vrij overdraagbaar zijn. Voor een bv is dat anders: de aandelen staan in dat geval ingeschreven onder de naam van de aandeelhouder.

    • Lees hier alles over het oprichten van een nv

    Voor- en nadelen nv

    • Je moet bij de oprichting beschikken over een minimumkapitaal: € 45.000. 
    • Het kapitaal is in aandelen verdeeld en de risico's van hoofdelijke aansprakelijkheid worden beperkt zoals bij een bv.

    7. Wat is een vereniging?

    Als je een bepaald (goed) doel voor ogen hebt en met anderen wilt samenwerken om dit te bereiken, kun je de vereniging kiezen als rechtsvorm. Kort gezegd is een vereniging een samenwerkingsvorm tussen twee of meer personen (leden) met een gemeenschappelijk doel.

    Belangrijke voorwaarde is dat het maken van winst om deze onder de leden te verdelen geen doel mag zijn. Er mag wel winst gemaakt worden, maar de opbrengsten moeten ten goede komen aan het gemeenschappelijke doel.

    Ledenvergadering

    Voorwaarden voor deze rechtsvorm zijn dat jouw vereniging uit ten minste twee personen bestaat, de hoogste macht bij de ledenvergadering ligt, alle leden hierbij één stem hebben en het bestuur wordt benoemd namens de ledenvergadering.

    Alle verenigingen hebben rechtspersoonlijkheid. Er wordt onderscheid gemaakt tussen verenigingen met beperkte rechtsbevoegdheid en verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid.

    • Lees hier alles over het oprichten van een vereniging

    Voor- en nadelen vereniging

    • Belangrijke voorwaarde is dat het maken van winst om deze onder de leden te verdelen geen doel mag zijn.
    • Alle verenigingen hebben rechtspersoonlijkheid.

    8. Wat is een stichting?

    Een stichting heeft als doel om met behulp van vermogen een bepaald ideaal te realiseren. Deze doeleinden zijn vastgelegd in de statuten.

    Een stichting mag winst maken, maar net als bij een vereniging moet deze opbrengst wel ten goede komen aan een ideëel of sociaal doel.

    Een stichting wordt opgezet door een of meerdere personen (natuurlijk of rechtspersoon), heeft geen leden en wordt opgericht bij notariële akte of testament. Vergeet de stichting niet in te schrijven in het Handelsregister van de KvK.

    Anti-misbruikwetten

    In het geval van schulden worden de bestuurders van een stichting niet aansprakelijk gesteld. Als de stichting onder de heffing van de vennootschapsbelasting valt, zijn wel de anti-misbruikwetten van toepassing.

    Bestuurders kunnen onder bepaalde omstandigheden alsnog aansprakelijk worden gehouden.

    • Lees hier alles over het oprichten van een stichting

    Voor- en nadelen stichting

    • In het geval van schulden worden de bestuurders van een stichting niet aansprakelijk gesteld.
    • Bestuurders kunnen onder bepaalde omstandigheden alsnog aansprakelijk worden gehouden.

    9. Wat zijn de coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij?

    Deze rechtsvormen komen nog niet zo veel voor. De coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij zijn bijzondere verenigingen.

    Een coöperatie komt door middel van het afsluiten van overeenkomsten op voor de materiële belangen van haar leden. De winst mag worden uitgekeerd aan leden. Er zijn drie soorten coöperaties: 

    • Bedrijfscoöperatie
    • Consumentencoöperatie
    • Producten- of dienstencoöperatie

    Een coöperatie wordt opgezet door minimaal twee personen. De oprichting vindt plaats bij notariële akte.

    De coöperatie moet daarnaast worden ingeschreven in het Handelsregister en is verplicht om ieder jaar jaarstukken op te stellen en deze openbaar te maken.

    • Lees hier alles over het oprichten van een coöperatie

    Voor- en nadelen coöperatie

    • De oprichting vindt plaats bij notariële akte.
    • De coöperatie moet ook worden ingeschreven in het Handelsregister en is verplicht om ieder jaar jaarstukken op te stellen en deze openbaar te maken.

    Belang van rechtsvorm kiezen

    Het kiezen van de juiste rechtsvorm voor je onderneming is belangrijk omdat deze keuze gevolgen heeft voor de aansprakelijkheid en fiscale verplichtingen. Je kunt je ondernemingsvorm wijzigen, maar ook dat heeft gevolgen op fiscaal gebied.

    Een nieuwe rechtsvorm van je onderneming moet je namelijk doorgeven aan de KvK en de Belastingdienst. Het kan zijn dat je de nieuw gekozen vorm ook nog in een akte bij een notaris moet vastleggen.

    Bedenk dus goed voor welke rechtsvorm je kiest wanneer je wilt starten met je bedrijf. Dat scheelt stress, tijd en geld.

    zakelijke rekening afbeelding

    Zakelijke rekening: 5 voordelen!

    Zakelijke rekening nodig of twijfel je nog?

    Bekijk de 5 voordelen

    Meest gestelde vragen over rechtsvormen

    • Welke rechtsvormen zijn er allemaal?Er zijn 9 verschillende rechtsvormen: eenmanszaak, maatschap, vennootschap onder firma, besloten vennootschap, commanditaire vennootschap, naamloze vennootschap, vereniging, stichting en
      coöperatie/onderlinge waarborgmaatschappij.
    • Welke soort vennootschappen bestaan er?Je kunt kiezen uit de vennootschap onder firma (vof), de besloten vennootschap (bv) en de commanditaire vennootschap (cv). Op IkGaStarten lees je meer over deze rechtsvormen. 
    • Welke rechtsvormen zijn ook natuurlijke personen?
      Een eenmanszaak, vof of maatschap bestaat over het algemeen uit natuurlijke personen. Dat betekent dat de personen zelf aansprakelijk zijn voor eventuele schulden. Lees meer over natuurlijke personen als rechtsvormen.

    Meer over rechtsvorm

    Meer over rechtsvorm