Geld lenen bij familie: wat zijn de haken en ogen?

Bijgewerkt op 03 december 2021
7 min  leestijd
87.221
Image
Geld lenen familie

Startkapitaal kun je vergaren via onder meer een bank, investeerders of crowdfunding. Een andere optie is geld lenen bij bekenden. Als je hierover duidelijke afspraken maakt, kan zo'n informele 'lening' een uitkomst zijn. Wat zijn de aandachtspunten?

1. Wat is een onderhandse lening?

Geld lenen bij familie en/of vrienden noemen we ook wel een onderhandse lening, omdat het in feite een lening is die niet 'openbaar wordt aangeboden'.

De twee partijen, in dit geval jij en jouw familielid of vriend, maken samen afspraken over de voorwaarden en leggen deze vast in een contract.

Leg de lening vast bij een notaris

Je kunt de gemaakte afspraken vastleggen bij een notaris. Dit is niet verplicht, maar wel aan te raden. Dan weten alle partijen waar ze aan toe zijn en zal hierover achteraf minder snel onduidelijkheid ontstaan.

Aan een notariële akte zijn uiteraard wel kosten verbonden. Houd rekening met een bedrag van minimaal € 400.

Laat een deskundige meekijken bij het bepalen van het leenbedrag om te voorkomen dat je te veel (of juist te weinig) geld leent.

Natuurlijk kun je samen met je familie bekijken wat een goed startbedrag is om te lenen. 

Raadpleeg een accountant

Komen jullie er samen niet uit? Raadpleeg dan ook een accountant of een andere financieel expert. Zo voorkom dat je straks onverhoopt te veel (of juist te weinig) geld leent.

Waarom een onderhandse lening?

Als je een eigen bedrijf start en bijvoorbeeld geen externe financiering kunt vinden, kan je een onderhandse lening bij familie of vrienden afsluiten. Het komt ook voor dat ouders hun kind graag willen helpen: met een studielening, lening voor een woning of in dit geval lening voor een eigen bedrijf.

2. Wat zijn de voordelen?

  • Je kunt in samenspraak de voorwaarden vastleggen over de aflossing: het bedrag en de termijnen
  • De rente is iets lager. Het is overigens een misvatting dat je over een onderhandse lening veel minder rente hoeft te betalen. Je moet van de Belastingdienst een marktconforme rente betalen, anders wordt het gezien als een schenking. In de rente zitten logischerwijs altijd wat marges, dus je zult iets goedkoper uit zijn 
  • Je krijgt bij een onderhandse lening geen registratie bij de BKR

Bedenk van tevoren of een onderhandse lening voor jouw situatie de beste oplossing is. Ga hierbij niet over één nacht ijs.

3. Zijn er ook nadelen?

Denk niet te licht over een onderhandse lening. Ook al leen je bij iemand die je goed kent, neem deze beslissing weloverwogen.

Financiering

Geld nodig?

Je kunt op verschillende manieren aan geld komen. Bekijk dit handige overzicht van Rabobank om te zien welke financiering het beste bij jou past.

Vormen van financiering

Je zal niet de eerste zijn die het niet zo formeel wil aanpakken, omdat je verwacht er als familie of vrienden wel samen uit te komen. En vervolgens de harde les moet leren dat geldkwesties wel degelijk kunnen leiden tot verstoorde relaties binnen families of vriendengroepen. 

Als de zaken wat minder gaan en jij jouw lening tijdelijk niet kunt aflossen, kan dat op den duur alsnog leiden tot grote ontevredenheid. En wat als het allerzwartste scenario werkelijkheid wordt en jouw onderneming failliet gaat?

Nadelen voorkomen

De flexibiliteit van een onderhandse lening (contractduur, termijnen) heeft z'n voordelen, maar kan ook nadelen hebben. Zo is er geen toetsing of je de betalingsverplichting kunt nakomen. Ga met een financieel specialist om de tafel zitten om alles door te rekenen. 

Tijdens de periode van de onderhandse lening kan je persoonlijke situatie veranderen, hou hier ook rekening mee bij de hoogte van het te lenen bedrag en de afbetalingsregeling.

Je kunt verder het risico op onenigheid of zelfs ruzie verkleinen door alle afspraken van tevoren duidelijk op te stellen in een juridisch contract

4. Hoe stel je een goede leenovereenkomst op?

Het spreekt voor zich dat je in een leenovereenkomst melding maakt van de partijen die de lening aangaan (bijvoorbeeld jij en je oom).

Daarnaast moet je in het contract de hoogte van het bedrag aangeven en ingaan op zowel het rentepercentage als de datum van rentebetaling.

Marktconforme rente

Houd er rekening mee dat de hoogte van de rente marktconform is. Spreken jullie onderling een rente af die aanzienlijk lager is dan wat er gemiddeld gerekend wordt?

Dan lopen jullie het risico dat de Belastingdienst de lening zal beschouwen als een schenking en kunnen jullie worden verplicht tot het betalen van schenkbelasting (lees verder bij punt 5).

Minimum en maximumrente onderhandse lening

Je mag 25% afwijken van de rente die kredietverstrekkers vragen. Hoeveel dit rentepercentage is, verschilt per jaar. Als kredietverstrekkers 8% vragen, moet je dus minimaal 6% rente afspreken bij een onderhandse lening.

Er is wel een maximum rente aan een onderhandse lening verbonden: die bedraagt maximaal 10%.

Het duurt vaak wel even voordat een startup kan beginnen met aflossen of het betalen van rente.

Zorg ervoor dat je de startdatum voor het aflossen van de lening of betalen van rente (bijvoorbeeld een jaar na het aangaan van de lening) ook opneemt in de overeenkomst.

Tip: laat de overeenkomst altijd nalezen door een deskundige op het gebied van contracten, zoals een advocaat, notaris of accountant.

5. Hoe zit het met de Belastingdienst en een onderhandse lening?

De Belastingdienst maakt zakelijk gezien onderscheid tussen een lening of een schenking. Bij een onderhandse lening om de start van je bedrijf te financieren moet je het bewijs hiervan kunnen tonen aan een inspecteur.

Kortom: je moet hiervoor beschikken over een schriftelijke overeenkomst. Een afschrift van je zakelijke rekening alleen is dus niet voldoende.

Schenking

Wil een familielid of vriend jou het benodigde geldbedrag niet lenen, maar schenken? Dan krijg je mogelijk te maken met schenkbelasting. Dit is het geval wanneer het bedrag hoger is dan de vastgestelde vrijstelling.

Tot een bedrag van € 128.750 bedraagt deze belasting hierover bij een kind 10%, kleinkind 18% en een vriend 30%! 

Bij een lening hoger dan € 128.750 zijn de percentages 20% bij een kind, 36% bij een kleinkind en 40% bij een vriend. Deze bedragen kunnen dus flink oplopen. 

Ook de relatie tot de schenker speelt hierbij een rol. Zo geldt voor schenkingen van ouders aan hun kinderen een hogere vrijstelling dan voor een schenking aan een ander persoon.

6. Hoe hoog mag een onderhandse lening zijn?

Er is geen maximumbedrag verbonden aan een onderhandse lening. Bedenk wel dat je een marktconforme rente moet betalen, dus geld lenen kost ook onderhands geld.

Maak daarom een goed financieel plan met verschillende scenario's (goed én slecht). Zo weet je vooraf precies wat je draagkracht is en welk bedrag (rente plus aflossing) je in het slechtste bedrijfsscenario nog kunt terugbetalen. Bepaal op basis daarvan de hoogte van je lening.

Conclusie

Een onderhandse lening heeft voor- en nadelen. Bedenk vooraf goed welke punten voor jou zwaarder wegen.

Samengevat zijn dit de voordelen van een onderhandse lening bij familie of vrienden: 

  • Vertrouwd
  • Flexibiliteit: in overleg aflossingsbedrag en de termijnen vastleggen
  • Lagere rente 
  • Geen registratie bij de BKR

Dit zijn de nadelen: 

  • Geen financiële toetsing
  • Financiële situaties veranderen, niet kunnen nakomen van afspraken
  • Bij onenigheid verlies van vriendschappen of ruzie in de familie

zakelijke rekening afbeelding

Zakelijke rekening: 5 voordelen!

Zakelijke rekening nodig of twijfel je nog?

Bekijk de 5 voordelen

Onderhandse lening: de meest gestelde vragen

  • Hoe werkt een onderhandse lening?
    Bij een onderhandse lening leen je geld bij familie of vrienden in plaats van een officiële financiële instantie. Je maakt onderling afspraken met je familie of vrienden over de voorwaarden van de onderhandse lening en het is verstandig om deze afspraken vast te leggen in een contract.
  • Hoeveel geld mag je lenen bij een onderhandse lening?
    Aan een onderhandse lening is geen maximumbedrag verbonden. Bedenk wel dat je een marktconforme rente moet betalen. Anders wordt de lening gezien als een schenking en krijg je een naheffing van de Belastingdienst. Bij een onderhandse lening betaal je dus ook rente.
  • Wat is schenkbelasting?
    Aan een schenking is een maximum verbonden door de Belastingdienst. Als je geen of weinig rente over je onderhandse lening betaalt, zal de Belastingdienst de lening beschouwen als een schenking en kan je worden verplicht tot het betalen van schenkbelasting. Dit kan oplopen tot 40%!
  • Wat is de minimale rente van een onderhandse lening?
    Je bent bij een onderhandse lening verplicht een marktconforme rente te betalen. Je mag 25% afwijken van de rente die kredietverstrekkers vragen. Hoeveel dit rentepercentage is, verschilt per jaar. Als kredietverstrekkers 8% vragen, moet je dus minimaal 6% rente afspreken bij een onderhandse lening. Er is wel een maximum rente aan een onderhandse lening verbonden: die bedraagt maximaal 10%.

Meer over bedrijfsplan

Meer over bedrijfsplan