Freelancen in het onderwijs: wat zijn de regels?

Freelancen in het onderwijs: wat zijn de regels?

Als je als ZZP'er wordt gevraagd om als gastdocent een les te verzorgen op een school is dat een hele eer. Maar wat zijn de regels en voorwaarden als je dit wilt doen? Hoe zit het fiscaal? En wat als je op zelfstandige basis aan de slag wilt in het onderwijs, waar liggen dan de kansen en wat zijn de risico’s?

Schijnzelfstandigheid in het onderwijs

Freelancen in het onderwijs ligt de laatste jaren behoorlijk onder vuur. Het hete hangijzer voor de Belastingdienst is de vraag of ZZP’ers überhaupt wel in het onderwijs kúnnen werken. Een freelance docent werkt volgens een vast rooster en kan daardoor zijn werk niet volledig naar eigen inzicht uitvoeren. Volgens de fiscus is hij daardoor geen zelfstandige, maar een werknemer met een fictieve dienstbetrekking: een schijnzelfstandige dus.

Dat houdt in dat deze ‘pseudowerknemer’ ten onrechte niet in loondienst is waardoor de Belastingdienst jaarlijks miljoenen euro’s aan loonheffingen misloopt. De freelancer heeft tegelijkertijd belastingvoordeel door middel van starters- en zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling

Modelovereenkomst voor ZZP'ers

De Belastingdienst worstelt al jaren met het aanpakken van schijnzelfstandigheid onder ZZP’ers.  De maatregelen die worden genomen, verminderen deze constructies, maar gaan tegelijkertijd ten koste van de ZZP'ers die wel degelijk meerdere opdrachtgevers hebben. Denk aan een freelance journalist die een dag per week als docent maatschappijleer werkt of een college geeft over onderzoeksjournalistiek. 

Waar de verantwoordelijkheid voor schijnzelfstandigheid met de VAR-verklaring nu nog bij de opdrachtnemer ligt, is straks met de invoering van de modelovereenkomsten ook de opdrachtgever aansprakelijk. En gaat het waarschijnlijk boetes en naheffingen regenen. Met name in sectoren (pakketservice, zorg, onderwijs) waarin risico's van schijnconstructies groter zijn, zal streng worden getoetst.

Voor ZZP’ers in de zorg is inmiddels al een goedgekeurde voorbeeldovereenkomst gepubliceerd op de site van de Belastingdienst. Het voordeel is dat alle overeenkomsten vooraf goedgekeurd zijn door de fiscus en er daarmee eindelijk duidelijkheid komt. 

Update! Eind november maakte staatssecretaris Wiebes van Financiën bekend dat de wet Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) (en daarmee de controle op de samenwerkingsverbanden tussen ZZP'ers en opdrachtgevers) wordt uitgesteld tot 1 januari 2018. Dat betekent dat de Belastingdienst volgend jaar nog niet actief gaat controleren of er bij het uitvoeren van een opdracht sprake is (geweest) van een vast dienstverband. Lees meer op deze pagina: Wiebes stelt nieuwe wetgeving ZZP'ers uit.

Geen eenduidig landelijk beleid

Het onderwijs ligt dus al langer onder de loep. Omdat er nog altijd geen eenduidig landelijk beleid is over het inhuren van ZZP'ers, weten onderwijsinstellingen vaak niet waar ze aan toe zijn en nemen ze maar het zekere voor het onzekere.

Veel instellingen zijn daarom vorig jaar gestopt met het inhuren van freelance docenten. Waaronder ook de Saxion Hogeschool, die instellingen in het oosten van het land heeft. Uit voorzorg, vertelde Ingrid Lammerse, directeur Human Resource Management op de website hogeronderwijs.nu. "We hebben van onze Belastinginspectie in Enschede heel duidelijk het signaal gekregen dat zelfstandigen niet langer ingezet mogen worden in het onderwijs."

Waar ZZP’ers normaal gesproken met de juiste VAR-verklaring in het onderwijs werkzaam waren, werd deze verklaring het laatste jaar vaak niet eens meer afgegeven. Met andere woorden: ZZP’ers konden überhaupt niet meer als leraar werken. Scholen die ZZP’ers die in het bezit waren van de juiste VAR-verklaring nog wel inhuurden kregen bericht van de fiscus. "We zullen een naheffing krijgen als blijkt dat we toch ZZP'ers inzetten in het onderwijs", vertelde Lammerse. "Doorgaan met het inhuren van ZZP’ers is geen optie."

De onderwijsinstellingen dringen al maanden bij minister Jet Bussemaker aan op landelijk beleid. De hogescholen maken zich zorgen over de voortdurende onduidelijkheid over het kunnen inhuren van vakspecialisten in het hoger beroepsonderwijs, zo valt te lezen op de website voor de vereniging voor hoge scholen.

"ZZP’ers in de rol van vakspecialisten zijn, in aanvulling op het reguliere docentencorps, cruciaal voor de kwaliteit van het hoger beroepsonderwijs. Zonder hun specifieke vakkennis gaat de kwaliteit van het hbo drastisch achteruit", zo luidde de noodoproep van Thom de Graaf, voorzitter van de Vereniging Hogescholen. 

Alternatieve constructies

Een instelling die nog wel freelancers inhuurt is de Hogeschool van Utrecht (HU), ondanks dat de Belastingdienst de HU vorig jaar nog een naheffing van bijna een half miljoen euro oplegde wegens het niet op orde hebben van de documenten voor ZZP’ers. "Wij willen graag blijven profiteren van de praktijkkennis van zelfstandigen", stelt Merijn Harms, hoofd corporate control, op hogeronderwijs.nu.

De school heeft afspraken gemaakt met de Belastingdienst, langdurige contracten zijn in de ban gedaan en freelance docenten worden niet meer voor een heel onderwijsblok ingeroosterd. "ZZP’ers krijgen elke maand een nieuw contract en mogen gemiddeld maar 4,5 uur per week worden ingezet."

andres

Advies voor zzp'ers

Ga jij als ZZP'er van start? Wat heb je dan nodig? Bespreek de oplossingen voor jou in een adviesgesprek met een adviseur van Rabobank.

Maak een advies-afspraak

Omdat de afspraken per regio verschillend zijn, gaan scholen nu veelal over op alternatieve constructies om freelance docenten in te huren zonder het risico te lopen op een boete of naheffing. De HU maakte afspraken met de Belastingdienst en schaart deze docenten onder de noemer Personeel Niet In Loondienst (PNIL).

Andere instellingen, zoals Saxion, kunnen ZZP’ers nu alleen nog inhuren via een uitzendbureau of ze een tijdelijk contract aanbieden. De consequenties voor freelancers zijn groot. Veel ZZP’ers zijn niet voor niets zelfstandig, ze hebben geen behoefte aan een baas of vaste aanstelling.

Door een tijdelijk contract leg je jezelf vast, je uurtarief keldert, je moet sociale premies afdragen, je raakt een opdrachtgever kwijt en je gewerkte uren tellen niet meer mee voor het urencriterium.

Consequenties voor freelance docenten

Indien een ZZP’er twee dagen lesgeeft op een school, dan is hij in het vervolg dus 40 procent van de werkweek in dienst. Om aan het urencriterium van 1225 uur te voldoen en als ZZP’er in aanmerking te komen voor de fiscale voordelen, moet hij de rest van het jaar bijna alle mogelijke uren van de week actief met zijn onderneming bezig zijn. Een weekje ziek zijn is al bijna funest om nog voor de zelfstandigenaftrek in aanmerking te komen. 

Natuurlijk heeft een tijdelijk contract ook voordelen voor een freelancer. Je bent maandelijks verzekerd van een bepaald inkomen, je krijgt vakantiegeld, de school betaalt de werkgeverspremie voor je ziektekosten, je bouwt pensioen op, je krijgt een dertiende maand én je wordt doorbetaald bij ziekte. Als je het verder goed regelt, heb je zelfs een AOV - tot een bepaald bedrag, meestal is dit 70 procent van het loon van je werkgever.

Zolang er nog geen landelijk beleid is voor freelance docenten, is het verstandig om je vooraf door de desbetreffende onderwijsinstelling goed te laten informeren. Wat zijn hun afspraken met de Belastingdienst en wat zijn de consequenties voor jou? Kom je in de knel met je urencriterium? Houd je, als de school blijkt weg te vallen als opdrachtgever, nog wel genoeg opdrachtgevers over?

Overleg daarnaast met je accountant wat de fiscale gevolgen zijn als je iedere keer een tijdelijk contract moet tekenen. Vanaf 1 april 2016 wordt het een stuk overzichtelijker: met de vooraf door de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomsten is er voor iedereen duidelijkheid. 

Rabo SmartPin voor huiswerkbegeleiders

Met de Rabo SmartPin app en een mobiele kaartlezer verander je jouw telefoon of tablet in een betaalautomaat. Zo kunnen jouw klanten met veilig pinnen en is de betaling snel afgehandeld. Handig als jij je bijvoorbeeld richt op huiswerkbegeleiding en vaak thuis leerlingen ontvangt.

Mariska van Rijsbergen uit Veldhoven geeft bijles op het gebied van natuur-wis- en scheikunde. Ooit begonnen als bijbaantje met bijles voor de dochter van een vriendin, is haar week tegenwoordig gevuld met 20-24 lessen. Er is zelfs een wachtlijst voor haar bijlessen. 

Rabo SmartPin is voor Mariska de ideale manier om de leerlingen en studenten direct te laten betalen via pin. "Pinnen in zijn algemeenheid scheelt voor mij een hoop ergernis, omdat ik niet meer actief achter mijn geld aan hoef als er te laat wordt betaald."

Bijlesleraar

Het feit dat haar klanten nu met pin kunnen betalen, scheelt zowel haar als de leerling (of ouders) aanzienlijk veel tijd. "Grappig is dat leerlingen vroeger regelmatig te laat op de bijles kwamen, omdat ze nog contant geld moesten halen bij de bank. Ik ging dit vervolgens weer storten. Dat voelde als een omgekeerde wereld."

Lees hier het hele interview met Mariska.

Tips van de redactie

Modelovereenkomst voor ZZP’ers: de nieuwe VAR
Freelancer zijn en ondernemen: zo zit dat
Het urencriterium: hoe werkt dat?
Zelfstandigenaftrek en startersaftrek: zo zit dat
5 musthave verzekeringen voor ZZP'ers

Bijgewerkt op: 15-03-2017

Mijn branche

Van de gezondheidszorg tot detailhandel en van zakelijke dienstverlening tot de horeca: als het om branches gaat, zijn er talloze sectoren waarin je als startende ondernemer je hart kunt ophalen. De stappenplannen in deze categorie vertellen je per populaire branche welke stappen je moet zetten om een succesvolle start te maken. Daarnaast helpen de volgende tools je verder bij de voorbereiding:

  1. Check de laatste cijfers en trends in jouw branche
  2. ​Op zoek goed naar een goed voorbeeld ondernemingsplan? Download hier gratis een voorbeeldplan voor ZZP'ers (PDF).

Klik hier om alle aandachtspunten voor starters te zien.

Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze wekelijkse nieuwsbrief met handige tips.

Zakelijke rekening: het eerste jaar gratis

Gratis zakelijke rekening openen

Bij de Rabobank is de zakelijke rekening voor startende ondernemers het eerste jaar gratis. Ben je al klant? Dan kun je ook online een zakelijke rekening openen.

Bekijk jouw Startersvoordeel

Gratis PDF's voor starters

Gratis whitepapers voor startende ondernemers

Alle informatie die je nodig hebt in één PDF: met deze whitepapers ga je goed voorbereid van start met je bedrijf:

  • Ondernemingsplan in 10 stappen
  • Bedenk de perfecte bedrijfsnaam
  • Bereken je uurtarief
  • Een administratie opzetten doe je zo
     

Download gratis PDF

Hoe zijn andere ondernemers gestart?

Startersverhaal - Nimbles

In de rubriek Startersverhalen vertellen succesvolle ondernemers over de start van hun bedrijf. Hoe hebben zij het aangepakt?

Lees hun verhalen

Wat is IkGaStarten?

IkGaStarten is een online initiatief van de Rabobank, de bank voor startend Nederland. Bedoeld voor startende ondernemers én voor mensen die nu nog in loondienst zijn, maar overwegen om ook de sprong te wagen. Iedere dag plaatsen wij hier nuttige informatie en tips die het leven van de ondernemer makkelijker en leuker maken. Rabobank kan jou onder meer op weg helpen met een zakelijke rekening en relevante verzekeringen.

sluiten

Ondernemingsplan maken?

Ontvang gratis de PDF ‘Ondernemingsplan: de basis in 10 stappen’. Wij hebben het volgende voor je op een rij gezet:

  • Hoe maak je in 10 stappen een businessplan?
  • Uit welke onderdelen bestaat een financieel plan?
  • Welke handige tools kun je hierbij gebruiken?
     

Stuur mij de PDF

Je ontvangt de PDF binnen 5 minuten en kosteloos in je mailbox.