Schijnzelfstandigheid: wanneer loop jij risico?

Schijnzelfstandigheid: wanneer loop jij risico?

Sinds het afschaffen van de VAR-verklaring en het introduceren van de modelovereenkomsten let de Belastingdienst strenger op schijnconstructies. Wanneer loop jij het risico op schijnzelfstandigheid en wat zijn de gevolgen voor schijnzelfstandigen?

Tot 2016 werkten veel zzp'ers op basis van een VAR-verklaring voor opdrachtgevers of klanten. Een geldige VAR zou opdrachtgers voldoende zekerheid moeten verschaffen over de arbeidsrelatie en ondernemersstatus van de betreffende freelancer (en het wel of niet inhouden van sociale premies).

In de praktijk bleek het voor de Belastindienst echter lastig om vast te stellen wanneer iemand ondernemer is en recht heeft op fiscale voordelen, zoals de zelfstandigenaftrek, MKB-winstvrijstelling en - in het geval van een startende ondernemer - de startersaftrek?

Bleek dit achteraf onverhoopt niet zo te zijn? Dan waren in het VAR-tijdperk alle financiële gevolgen voor de zelfstandige. De opdrachtgever ging in dat geval vrijuit.

Wet DBA

andres

Marktcijfers nodig?

Hoe staat jouw markt ervoor? Begin je marktonderzoek met alle kennis en cijfers die de Rabobank paraat heeft. 

Breng je markt in kaart

In bepaalde sectoren werken zelfstandige professionals vaak aan langdurige opdrachten voor vaste opdrachtgevers, waarbij de voorwaarden van de klus soms kunnen neigen naar werkgeversgezag.

Daarnaast kwam het in bepaalde branches steeds vaker voor dat mensen werden ontslagen uit vaste dienst en vervolgens bij datzelfde bedrijf ingehuurd als zzp'er. 

Om onder andere deze vorm van schijnzelfstandigheid terug te dringen werd de wet DBA per mei 2016 ingevoerd.

Sindsdien is het onduidelijkheid troef. In eerste instantie gold er een overgangsperiode tot mei 2017 waarbij malafide constructies nog niet hard werden bestraft.

Daarna zouden zowel opdrachtnemers als -gévers (en daarmee verschilde het zzp-modelcontract essentieel van de voormalige VAR) het risco lopen om achteraf te worden beboet.

Modelovereenkomst vervangt VAR

Het klonk wellicht als een logische oplossing voor dit probleem, maar in de praktijk ontstond er door deze wetswijziging veel onzekerheid onder zowel zelfstandigen als hun opdrachtgevers en liepen zzp'ers vaker opdrachten mis.

De Belastingdienst was bovendien veel tijd kwijt (gemiddeld elf weken) aan het beoordelen van de zzp-modelcontracten die zelf door ondernemers waren opgesteld en keurde het merendeel van deze ingediende overeenkomsten zelfs af. 


Update 14-02-2018
Inmiddels is de handhaving van de wet DBA al meerdere keren uitgesteld. Eerst door staatssecretaris Wiebes van Financiën tot 1 januari 2018, toen tot 1 juli 2018 en deze maand werd bekend dat de wet DBA zelfs wordt afgeschaft. 

Het kabinet Rutte 3 broedt op een alternatief, dat in 2020 concreet moet zijn: de opdrachtgeversverklaring. Tot 2020 wordt de wet DBA niet gehandhaafd met boetes áchteraf. Wél komt er meer onderzoek naar schijnzelfstandigheid.

In 2018 en 2019 zal de discussie over zzp'ers en de flexilisering van arbeidsmarkt een hot topic blijven in de Tweede Kamer. De plannen voor de webmodule of opdrachtgeversverklaring zijn dus ook nog (lang) niet definitief. 


Kun je het risico op schijnzelfstandigheid verkleinen?

Onderzoek welke factoren een rol spelen in een beslissing om een opdrachtovereenkomst te beschouwen als een samenwerkingsverband tussen opdrachtgever en opdrachtnemer of arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer.

Je kunt gebruikmaken van de standaard algemene of branchespecifieke modelovereenkomsten van de Belastingdienst-website, maar deze documenten blijken inhoudelijk niet altijd volledig van toepassing op de samenwerkingsverbanden tussen zzp'er en opdrachtgever. 

Als jij bijvoorbeeld ontslagen bent en al een jaartje of twee als zzp'er werkt voor je oude werkgever (en dit jouw enige opdrachtgever is) en dus sowieso al twijfelt over jouw ondernemersstatus, kan het (anoniem) invullen van de online OndernemersCheck uitkomst bieden. Op basis van jouw antwoorden ontvang je per onderdeel een advies van de fiscus en zie je of (en zo ja, op welke gebied) jij 'in de gevarenzone' verkeert.

Aparte beoordeling voor iedere opdracht

Let op: houd er rekening mee dat de Belastingdienst sinds de introductie van de wet DBA pér opdracht kijkt naar de relatie tussen jou (opdrachtnemer) en het bedrijf waarvoor je een klus uitvoert (opdrachtgever).

Het kan dus straks gebeuren dat de Belastingdienst jou voor de ene opdracht ziet als ondernemer en voor de andere klus bepaalt dat er sprake is van een dienstverband. En dat je bij een daarop volgende opdracht weer wél ondernemer bent, etc.

Waar je vroeger in principe 'klaar' was na het aanvragen (en toegezegd krijgen) van een enkele VAR-verklaring, zul je nu dus per samenwerking moeten kijken of het opstellen van een modelcontract wenselijk is. 

Ook interessant voor jou

Wanneer ben ik ondernemer voor de Belastingdienst?
Parttime ondernemen: dit zijn de aandachtspunten
Het nieuwe zzp-modelcontract: dit zijn de aandachtspunten
De zelfstandigenaftrek in 2016: zo zit dat
Het urencriterium: hoe werkt dat?

Bijgewerkt op: 14-02-2018

Wat vind je van dit artikel?

x3
x2

Fijn dat je dit interessant vond. Wekelijks ondernemerstips ontvangen?

Lees meer

Belasting

Iedere ondernemer betaalt belasting. Ook ZZP’ers komen niet onder hun fiscale verplichting uit. Hieronder vind je actuele en uitgebreide informatie over de belastingen voor zelfstandige professionals, maar lees je ook meer over handige aftrekposten waarvan je als startende ZZP'er gebruik kunt maken. Daarbij kun je denken aan:


Extra starterstip: houd er rekening mee dat je als ondernemer vaak meerdere keren per jaar aangifte voor de omzetbelasting moet doen. Hoe je dat precies aanpakt, lees je hier in de Checklist: btw-aangifte doen. En klik hier om alle aftrekposten voor ZZP'ers te bekijken.

Wet DBA wordt uitgesteld

Belangrijk nieuws over de modelovereenkomst/wet DBA: Wiebes stelt nieuwe wetgeving ZZP'ers uit.

Created with Sketch.

Ondernemingsplan maken?

Ontvang gratis de PDF ‘Ondernemingsplan: de basis in 10 stappen’. Wij hebben het volgende voor je op een rij gezet:

  • Hoe maak je in 10 stappen een businessplan?
  • Uit welke onderdelen bestaat een financieel plan?
  • Welke handige tools kun je hierbij gebruiken?
     

Stuur mij de PDF

Je ontvangt de PDF binnen 5 minuten en kosteloos in je mailbox.

Created with Sketch.

Maak een ijzersterke start

Ga aan de slag met de Startversterker. Een gratis tool voor startende ondernemers. 

  • tests, must-do's, tips en expert-inzichten
  • in je eigen tempo, waar en wanneer jij wil
  • houd bij hoe sterk je van start gaat​

Naar de Startversterker >

Goed bezig: ruim 1.600 ondernemers zijn al sterker gestart

Meld je aan

Haal alles uit de Startversterker. Bewaar artikelen, notities en checklists. Werk aan een ijzersterke start. In je eigen tempo, waar en wanneer jij wil.