Opdrachtgeversverklaring en modelovereenkomst: hoe zit dat?

Bijgewerkt op 02 augustus 2023
4 min  leestijd
1.235
Auteur: Redactie
Opdrachtgeversverklaring

Al jaren worstelt de politiek met de vraag: hoe voorkom je schijnzelfstandigheid en het ontduiken of ontwijken van werkgeverslasten of inkomstenbelasting? Er is de laatste jaren heel wat te doen in Nederland over de opdrachtgeversverklaring, de wet DBA én modelovereenkomsten. In dit artikel: de belangrijkste informatie. 

Wil je meer weten over een specifiek onderwerp? Klik dan één van de onderstaande links aan. 

  1. Wet DBA
  2. Schijnzelfstandigheid
  3. Modelovereenkomsten
  4. Tijdlijn schijnzelfstandigheid
  5. Meest gestelde vragen

1. Wet DBA

De wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is in het leven geroepen met als doel om zowel zzp'ers als opdrachtgevers meer duidelijkheid te verschaffen over hun arbeidsrelatie. Voorheen was het vaak onduidelijk of een zzp'er wel daadwerkelijk als zelfstandige kon worden beschouwd of eigenlijk in dienst was van de opdrachtgever. Dit leidde tot onzekerheid en potentiële risico's voor beide partijen.

Met de wet DBA kunnen zowel zzp'ers als opdrachtgevers zelf nagaan of de arbeidsrelatie als zelfstandig ondernemerschap kan worden gekwalificeerd of dat er sprake is van een dienstverband. Het is van groot belang om deze beoordeling zorgvuldig uit te voeren, aangezien dit gevolgen heeft voor bijvoorbeeld belastingen, sociale verzekeringen en arbeidsrechten.

2. Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid is een situatie waarin iemand een opdracht aanneemt als ondernemer, maar eigenlijk functioneert als een werknemer in loondienst. Deze complexe kwestie legt de verantwoordelijkheid voor de werkrelatie tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer bij beiden.

Om helderheid te verkrijgen over de aard van de arbeidsrelatie, biedt de Belastingdienst een handig stappenplan. Hiermee kan worden nagegaan of er daadwerkelijk sprake is van zelfstandigheid of dat er potentieel sprake is van schijnzelfstandigheid.

Voorbeeldplan nodig?

Handig: zo ziet een goed ondernemingplan voor jouw branche eruit.

Download gratis voorbeeld 

3. Modelovereenkomsten

Om schijnzelfstandigheid te voorkomen, heeft de Belastingdienst verschillende modelovereenkomsten opgesteld voor diverse situaties. Daarin bepalen zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer in overleg welke overeenkomst het beste past bij hun specifieke situatie. Belangrijk om te weten: het gebruik van zulke overeenkomsten is niet verplicht.

Maar het biedt het enkele belangrijke voordelen. Het biedt beide partijen zekerheid over de aard van hun relatie en kan helpen bij het voorkomen van mogelijke conflicten of juridische geschillen in de toekomst. Het is echter aan te raden om bij twijfel altijd te werken volgens een modelovereenkomst om onbedoelde consequenties te voorkomen. 

Een modelovereenkomst is vijf jaar geldig na goedkeuring door de Belastingdienst. 

4. Schijnzelfstandigheid: een tijdlijn

Ondernemers en opdrachtgevers worstelen mee, want er blijft veel onduidelijk. Een snelle tijdlijn:

  1. 2016: VAR afgeschaft
    Vroeger werkte je als zzp'er vaak op basis van een VAR-verklaring. Met een geldige VAR toonde je aan dat er géén sprake was van een vaste dienstbetrekking tussen jou en de opdrachtgever.
  2. 2016 - 2017: modelovereenkomsten en nieuwe wet DBA uitgesteld
    Omdat de VAR in de praktijk voor de Belastingdienst moeilijk te controleren bleek, werd op 1 mei 2016 een nieuw systeem van modelovereenkomsten ingevoerd. De wetswijziging, de wet DBA, veroorzaakte veel onzekerheid bij zzp'ers én opdrachtgevers over de mogelijk nadelige financiële gevolgen.
  3. 2020: Meer controles door Belastingdienst
    Sinds 1 januari 2020 heeft de Belastingdienst meer mogelijkheden om te handhaven bij opdrachtgevers.
  4. 2021: WBA-pilot start van 
    In januari 2021 is een pilot van de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie (WBA) online gegaan. De uitkomst van de ingevulde vragenlijst geeft meer duidelijkheid of opdrachtgevers een zelfstandige mogen inhuren voor een klus of dat er een arbeidscontract nodig is. .
  5. 2022: Wet niet volledig gehandhaaft  
    Het bleek voor oprachtgevers te ingewikkeld om dit in de modelovereenkomst goed en logisch vast te leggen, waardoor de wet DBA niet het draagvlak kreeg van de politiek. De overheid handhaaft de wet DBA niet volledig. De Belastingdienst treedt corrigerend op als de opdrachtgever ‘kwaadwillend' is of gegeven aanwijzingen niet opvolgt.
  6. 2025: een nieuwe wet?
    Naar verwachting gaat in 2025 een nieuwe wet in voor zelfstandigen en opdrachtgevers. Dat staat in een kamerbrief die op 16 december 2022 verscheen.

5. Meest gestelde vragen over de opdrachtgeversverklaring

  • Is een modelovereenkomst verplicht? Nee. Een modelovereenkomst is niet verplicht, maar in sommige situaties wel handig. Het biedt beide partijen zekerheid over de aard van hun relatie en kan helpen bij het voorkomen van mogelijke conflicten of juridische geschillen in de toekomst.
  • Is de wet DBA uitgesteld of in werking getreden? De wet veroorzaakte veel onzekerheid bij zzp'ers én opdrachtgevers en is door de politiek daardoor niet gehandhaaft. De Belastingdienst treedt wél corrigerend op als de opdrachtgever 'kwaadwillend' is of de gegeven aanwijzingen niet opvolgt. Een nieuwe wet volgt waarschijnlijk in 2025. Dat staat in een kamerbrief die op 16 december 2022 verscheen.

ZZP rekening

De Rabo ZZP rekening, ideaal voor zzp'ers

Betaal alleen voor wat je gebruikt, zonder vaste kosten. 
Bekijk de voordelen

Meer over bedrijf starten

Meer over bedrijf starten
Ondernemingsplan

Gratis ondernemingsplan voorbeelden!

Kun je wel wat hulp gebruiken bij het maken van je ondernemingsplan? Download gratis de voorbeeld ondernemingsplannen, ieder gericht op een bepaalde branche. Zo ga jij sterker van start!

Sluiten