Modelovereenkomst voor zzp'ers: dit zijn de regels

Bijgewerkt op 25 januari 2022
5 min  leestijd
0
Image
Wet arbeidsmarkt in balans

De modelovereenkomsten van de wet DBA zijn een tussenoplossing tussen de VAR en de toekomstige webmodule. Hoe werkt dit in de tussentijd?

Let op: De wet DBA wordt geschrapt. Het kabinet-Rutte III wilde een opdrachtgeversverklaring invoeren: een webmodule waarin opdrachtgevers de aard van een samenwerking met een zzp'er vastleggen.

Wanneer de webmodule ingevoerd wordt, hangt af van de wensen van het nieuwe kabinet. Tot die tijd mag de Belastingdienst geen boetes opleggen, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid. Wél komt er meer onderzoek naar schijnzelfstandigheid. Lees er alles over.

Handhaving en boetes wet DBA

Totdat de webmodule wordt ingevoerd, is de wet DBA nog van kracht. Hoe werkt dat precies? Er zijn grofweg twee maatregelen:

  1. Zzp'ers en hun opdrachtgevers betalen tot 1-10-2021 geen boetes of naheffingen. Dit geldt dus ook als de Belastingdienst achteraf constateert dat er eigenlijk geen sprake was van een opdracht voor een zzp'er, maar van een dienstverband. 
  2. Zzp'ers en hun opdrachtgevers betalen tot 1-10-2021 wel een boete of naheffing als zij na controle door de Belastingdienst én na een waarschuwing de schijnzelfstandigheid voortzetten. De overheid gaat extra onderzoek doen naar bedrijven waarbij er een groot vermoeden van kwaadwillendheid is. Denk aan bedrijven die veel zzp'ers inhuren tegen zeer lage uurtarieven.  

Wat staat er in de brief 'Uitstel handhaving wet DBA'?

De brief 'Uitstel handhaving wet DBA' van de Belastingdienst gaat in op de invoering van de Wet Deregulering arbeidsrelaties (in het kort DBA), legt uit waarom het eerdere systeem van VAR-verklaringen in 2016 werd vervangen. 

De nieuwe oplossing bestond uit modelovereenkomsten. Ook werd uitgelegd wat hiervan de gevolgen waren voor zelfstandigen en hun opdrachtgevers. 

Wat houdt de wet DBA met modelovereenkomst ook alweer in?

De wet DBA oefent invloed uit op de werkrelatie tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers (vaak zelfstandige professionals). 

Volgens de overheid werkte de VAR-verklaring schijnzelfstandigheid in de hand. In sommige sectoren werden vaste medewerkers bijvoorbeeld steeds vaker uit vaste dienst ontslagen en vervolgens door dezelfde opdrachtgever weer als zelfstandige ingehuurd.

Dienstverband uitsluiten

Bij de invoering van de wet DBA werd aangeraden om voorafgaand aan iedere nieuwe opdracht een mogelijk dienstverband uit te sluiten door een modelovereenkomst op te stellen en deze door de fiscus te laten goedkeuren.

Werken volgens zo'n modelcontract is niet verplicht, maar als de Belastingdienst achteraf tóch een dienstbetrekking vaststelt, kan dat grote financiële gevolgen voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer.

Verschil modelovereenkomst en VAR-verklaring

Daarmee verschilt de modelovereenkomst wezenlijk van zijn voorganger: ten tijde van de VAR-verklaring liep alleen de opdrachtnemer risico op een naheffing. Nu kan ook een opdrachtgever achteraf alsnog te maken met loonheffingen.

Alleen bewust 'kwaadwillende partijen' lopen risico om door de fiscus te worden aangepakt.

Vanwaar de onrust rond de modelovereenkomst?

Juist dat laatste aspect van de modelovereenkomsten heeft op de markt voor veel onrust gezorgd. Opdrachtgevers durfden uit vrees voor naheffingen geen (langdurige) samenwerkingen meer aan te gaan met zelfstandigen, die daardoor vaker opdrachten misliepen.

Voorbeeld ondernemingsplan zzp

Handig: voorbeeldplan

Wat staat er in een goed ondernemingsplan voor zzp’ers? Download een gratis voorbeeld met tips en cijfers.

Download gratis voorbeeld

Daarnaast duurde het in bepaalde gevallen erg lang voordat de Belastingdienst een ingezonden modelovereenkomst had goedgekeurd. Ook dit zorgde voor onzekerheid en had als consequentie dat bedrijven minder snel kozen hoor het inhuren van een freelancer.

Handhaving wet DBA uitgesteld

Om de ontstane onrust op de markt weg te nemen (en na lang aandringen van diverse ondernemersorganisaties), besloot staatssecretaris Wiebes in november 2016 om de handhaving op de wet DBA uit te stellen tot 1 januari 2018.

Alleen bewust 'kwaadwillende partijen' (daarover later meer) zouden risico lopen om door de fiscus te worden aangepakt. In juni 2017 werd vervolgens bekend dat de handhaving op de wet opnieuw wordt opgeschort, deze keer naar 1 juli 2018. Daarna tot 1 januari 2020, 1 januari 2021 en opnieuw tot 1 oktober 2021.

Wat gaat er nu gebeuren rondom de wet DBA?

Het kabinet-Rutte III wilde een opdrachtgeversverklaring invoeren: een webmodule waarin opdrachtgevers de aard van een samenwerking met een zzp'er vastleggen. Minister Koolmees van sociale zaken wilde dat die webmodule vanaf oktober 2021 de wet DBA en de modelovereenkomst zou vervangen.

Van januari tot en met oktober 2021 liep er een pilot voor de webmodule. Wanneer de webmodule daadwerkelijk zal starten, hangt af van de wensen van het nieuwe kabinet. Tot die tijd mag de Belastingdienst geen boetes opleggen, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid.

Kwaadwillenden zijn opdrachtgevers die opereren in een context van opzet, fraude of zwendel.

Kan ik mijn modelovereenkomst nog steeds laten checken?

Die mogelijkheid is er. Houd er wel rekening mee dat jouw modelovereenkomst dan aan de huidige wetgeving wordt getoetst.

In de brief staat overigens nadrukkelijk vermeld dat het in afwachting van het onderzoek niet nodig is om modelovereenkomsten nu door de fiscus te laten checken.

Ik hoef voorlopig dus niet te vrezen voor een naheffing?

"Zolang het kabinet met het onderzoek bezig is, wordt de handhaving van de Wet DBA uitgesteld. (...) Als een opdrachtgever u in deze periode inhuurt en wij achteraf constateren dat er sprake is van loondienst, zullen wij geen naheffingen, boetes, correctieverplichtingen en loonheffingen opleggen", aldus de Belastingdienst.

Opdrachtgevers kunnen wat dat betreft voorlopig dus weer met een gerust hart samenwerken met zzp'ers.

Kwaadwillenden

Kleine kanttekening: de Belastingdienst benadrukt dus wel degelijk handhavend te zullen optreden tegen het doelbewust misbruiken van de situatie door kwaadwillenden.

Zij kunnen ook dit jaar te maken krijgen met naheffingsaanslagen, boetes en correctieverplichtingen voor de loonheffingen.

Wanneer ben je kwaadwillend?

De ietwat vage omschrijving in de brief lijkt bij de doelgroep weer de nodige vragen op te roepen, maar het opzettelijk creëren van een schijnzelfstandige situatie lijkt vooralsnog de doorslag te geven.

De definitie van de Belastingdienst luidt als volgt:

"Kwaadwillend is de opdrachtgever of opdrachtnemer die opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan, omdat hij weet - of had kunnen weten - dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking (en hij daarmee een oneigenlijk financieel voordeel behaalt en/of het speelveld op een oneerlijke manier aantast)."

De fiscus doelt hiermee op "gevallen waarin opdrachtgevers opereren in een context van opzet, fraude of zwendel".

Arbeidscriteria

Een situatie waarbij er ruis is ontstaan over de gezagsrelatie tussen een zzp'er en zijn opdrachtgever valt daar dus niet onder. Het lijkt erop dat de Belastingdienst dus alleen maatregelen zal treffen bij partijen die heel bewust schijnzelfstandigheid in de hand werken.

Maar om concreet te kunnen bepalen of iemand daadwerkelijk met zijn volle verstand kwaadwillend heeft gehandeld, zal toch echt eerst een nieuwe definiëring van de arbeidscriteria moeten worden vastgesteld.

ZZP rekening

De Rabo ZZP rekening, ideaal voor zzp'ers

Betaal alleen voor wat je gebruikt, zonder vaste kosten. 
Bekijk de voordelen

Meer over var verklaring / wet dba

Meer over var verklaring / wet dba
ZZP rekening

Breng je financiële administratie op orde voor 2022

Makkelijk onderscheid maken tussen privé en zakelijke uitgaven? Met de Rabo ZZP rekening start je laagdrempelig met weinig kosten: je betaalt alleen voor wat je gebruikt.

Sluiten