Schijnzelfstandigheid: wanneer loop jij risico?

Bijgewerkt op 30 april 2024
5 min  leestijd
23.626
Auteur: Redactie
Schijnzelfstandigheid

Er is al járen veel te doen over schijnzelfstandigheid. Wanneer ben je nu volgens de Belastingdienst precies schijnzelfstandige? En welke regels zijn er op komst in 2025? In dit artikel lees je er alles over. 

In dit artikel loodsen we je door alle ins- en outs van schijnzelfstandigheid. Wil je meer weten over een specifiek onderwerp? Klik dan op één van de onderstaande links. 

  1. Wat houdt schijnzelfstandigheid in?
  2. Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?
  3. VAR en Wet DBA
  4. Nieuwe ideeën van de Belastingdienst

1. Wat houdt schijnzelfstandigheid in?

Lijkt je relatie met je opdrachtgever erg op loondienst? Dan kan de Belastingdienst bepalen dat er sprake is van een dienstverband en dus schijnzelfstandigheid. Het woord zegt het eigenlijk al, je lijkt zelfstandige, maar bent het eigenlijk niet.

Wanneer ben je schijnzelfstandige?

Je kunt gelukkig zelf controleren of je opdracht niet per ongeluk toch een dienstverband is. De Belastingdienst gebruikt de volgende vragen:

  • Ben je verplicht zélf de klus uit te voeren? Dit is zo als je niet zomaar iemand anders kunt sturen.
  • Is de opdrachtgever de baas en bepaalt hij/zij hoe je de opdracht precies uitvoert? Met andere woorden: is er een gezagsverhouding?
  • Krijg je een vaste vergoeding/loon? Bijvoorbeeld per maand? En krijg je ook betaald als je ziek wordt?

Check hier of de Belastingdienst je als ondernemer ziet.

2. Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?

Ziet de Belastingdienst je onverhoopt toch als schijnzelfstandige? Dan heeft dit gevolgen voor jou én voor je opdrachtgever. Op dit moment wordt er niet gehandhaafd op schijnzelfstandigheid, tenzij je kwaadwillend bent.

De gevolgen voor jou als ondernemer zijn niet mals:

Voor de opdrachtgever betekent dit ook extra werk. In loondienst moet de werkgever namelijk loonheffingen inhouden en betalen. Dit zijn:

  • Loonbelasting/premie volksverzekeringen
  • Premies werknemersverzekeringen

  • Inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (werkgeversheffing Zvw en bijdrage Zvw)

whitepaper administratie cover

Administratie opzetten?

Speciaal voor starters: de basis in 5 minuten. Een overzicht van wat je nodig hebt om aan de slag te gaan met je boekhouding, inclusief tips.

Download gratis PDF

3. VAR en Wet DBA

De wet DBA, die in 2016 werd ingevoerd, beoogde meer duidelijkheid te scheppen over de arbeidsrelatie tussen zzp'ers en opdrachtgevers. Ondanks de goede intenties bleven er in de praktijk onduidelijkheden bestaan. In 2021 is de wet daarom gewijzigd met als doel de beoordeling van arbeidsrelaties te vereenvoudigen en meer flexibiliteit te creëren voor zzp'ers.

Wet DBA wordt niet gehandhaafd 

De overheid handhaaft de wet DBA niet volledig. De Belastingdienst treedt corrigerend op als de opdrachtgever ‘kwaadwillend' is of gegeven aanwijzingen niet opvolgt.

Image
Belastingdienst controleert schijnzelfstandigheid zzp'ers

4. Nieuwe ideeën van de Belastingdienst

Het kabinet wil niet dat zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) ingehuurd worden, terwijl ze eigenlijk in dienst moeten zijn (schijnzelfstandigheid). Duidelijkere regels helpen om het contract te kiezen dat past bij het werk. En hier beter op te handhaven.

De Tweede Kamer en de Eerste Kamer moeten nog over de plannen beslissen, maar naar verwachting gaat de Belastingdienst uiterlijk vanaf 1 januari 2025 weer handhaven op schijnzelfstandigheid.

Duidelijke regels voor betere naleving

De nieuwe plannen maken het duidelijker wanneer iemand als werknemer gezien moet worden. Zo wordt helder of er sprake is van een zelfstandige of een werknemer. Werknemers krijgen zo de rechten en bescherming die bij hun werk horen. Met duidelijkere regels kunnen zowel werkgevers als werknemers zich beter aan de wet houden en kan de Belastingdienst hier beter op letten.

Voorstellen van het kabinet

Het kabinet wil schijnzelfstandigheid tegengaan door:

  • De regels te verduidelijken over wanneer iemand onder het gezag van een werkgever valt, en dus een werknemer is.
  • In een wetsvoorstel uit te werken wat ‘gezag’ inhoudt, bijvoorbeeld of de werkgever toezicht houdt of aanwijzingen geeft over het werk.
  • Te bepalen of het logisch is dat iemand niet als werknemer werkt, bijvoorbeeld omdat die persoon voor eigen rekening en risico werkt.
  • Wettelijk vast te leggen dat bij een uurtarief onder de € 30 of € 35 vaak sprake is van een arbeidsovereenkomst. Het exacte bedrag moet nog bepaald worden.
  • Vanaf 1 januari 2025 te stoppen met het tijdelijk niet controleren en ingrijpen bij overtredingen.

ZZP rekening

De Rabo ZZP rekening, ideaal voor zzp'ers

Betaal alleen voor wat je gebruikt, zonder vaste kosten. 
Bekijk de voordelen

Veel gestelde vragen over schijnzelfstandigheid

  • Wat betekent schijnzelfstandigheid? Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand als zelfstandige (zzp'er) werkt, maar de relatie met de opdrachtgever meer lijkt op een dienstverband. Dit houdt in dat de zelfstandige niet zomaar iemand anders kan sturen om het werk te doen, de opdrachtgever bepaalt hoe de opdracht wordt uitgevoerd, en de betaling lijkt meer op een vast loon, soms inclusief betaling bij ziekte.
  • Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid voor zowel de zzp'er als de opdrachtgever? Voor de zzp'er kan schijnzelfstandigheid leiden tot correctieverplichtingen of naheffingsaanslagen en het verlies van fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling. Opdrachtgevers kunnen te maken krijgen met extra administratieve lasten, omdat zij loonheffingen moeten inhouden en betalen als blijkt dat er sprake is van een dienstverband.
  • Wat houdt de Wet DBA in en hoe wordt deze gehandhaafd? De Wet DBA, ingevoerd in 2016 en aangepast in 2021, is ontworpen om de arbeidsrelatie tussen zzp'ers en opdrachtgevers te verduidelijken. De wet wordt echter niet volledig gehandhaafd; de Belastingdienst grijpt alleen in als een opdrachtgever als 'kwaadwillend' wordt beschouwd of de gegeven aanwijzingen niet volgt. Dit beleid blijft van kracht tot er duidelijkere regels worden ingevoerd en de handhaving strikter wordt vanaf 1 januari 2025.

Meer over personeel

Meer over personeel
ZZP rekening

Breng je financiële administratie op orde voor 2024

Makkelijk onderscheid maken tussen privé en zakelijke uitgaven? Met de Rabo ZZP rekening start je laagdrempelig met weinig kosten: je betaalt alleen voor wat je gebruikt.

Sluiten