Fiscale Oudedagsreserve (FOR): hoe werkt het en wat is de toekomst?

Bijgewerkt op 10 oktober 2022
7 min  leestijd
7.692
Image
FOR en pensioen voor zzp'ers

Met de Fiscale Oudedagsreserve (FOR) kun je (nu nog) fiscaal voordelig pensioen opbouwen. Je krijgt op korte termijn belastingvoordeel en zet het gereserveerde geld om naar bijvoorbeeld lijfrente of banksparen. Mogelijk verdwijnt de FOR in 2023, maar zeker is dat nog niet. Wat zijn dan eventueel de mogelijkheden?

Direct naar:

Wat is de Fiscale Oudedagsreserve (FOR)?

De Fiscale Oudedagsreserve (FOR) is een regeling waarmee ondernemers een deel van de winst kunnen reserveren voor hun pensioen. Over dit gereserveerde bedrag hoef je in eerste instantie geen belasting te betalen.

Op deze manier kun je op een fiscaal aantrekkelijke manier een bedrag opbouwen voor je oude dag en tegelijkertijd je huidige belastingdruk verlagen.

De FOR komt vrij wanneer je met pensioen gaat of stopt met je onderneming. Op het moment dat je de oudedagsreserve uitkeert, moet je nog wel uitgesteld belasting betalen over dit bedrag. 

Waarom zou je de Fiscale Oudedagsreserve gebruiken?

Je hebt twee mogelijkheden met de FOR.

  1. Voor de korte termijn kun je het gereserveerde geld apart zetten in je bedrijf en het directe belastingvoordeel benutten voor bijvoorbeeld investeringen in je bedrijf.
  2. De oudedagsreserve wordt bij je inkomen opgeteld in box 3, mogelijk betaal je daar dan vermogensrendementsheffing over.

Optie twee: pensioen opbouwen

Voor de lange termijn gebruiken zzp’ers deze regeling om hun oude dag veilig te stellen. De meeste ondernemers bouwen namelijk niet automatisch een pensioen op en dan is dit een goede appel voor de dorst.

Bijna alle zzp’ers moeten hun pensioen zelf regelen, toch zijn er uitzonderingen. Zo is voor een pensioenfonds voor zelfstandige schilders verplicht.

Je kunt er met de FOR ook voor kiezen om deze reservering tussentijds om te zetten in lijfrente of banksparen. 

whitepaper administratie cover

Administratie opzetten?

Speciaal voor starters: de basis in 5 minuten. Een overzicht van wat je nodig hebt om aan de slag te gaan met je boekhouding, inclusief tips.

Download gratis PDF

Wat is het belastingvoordeel van de oudedagsreserve?

Op het moment dat je de FOR (deels) laat vrijkomen, moet je dit bedrag bij je inkomen optellen en er de uitgestelde belasting over betalen.

Als je dit bedrag omzet naar banksparen of lijfrente, heb je voor ditzelfde bedrag een aftrekpost. Banksparen of lijfrente is namelijk fiscaal aftrekbaar.

Vrijkomen FOR en storten lijfrente/banksparen: hoe werkt dit precies?

Je streept dus als het ware de twee posten (vrijkomen FOR en storten lijfrente/banksparen) tegen elkaar weg. Daar komt bij dat je geen belasting over het rendement van de lijfrenteregeling hoeft te betalen.

Wanneer je met pensioen gaat, laat je de lijfrente periodiek uitbetalen. Op dat moment ga je ook de uitgestelde belasting over dit bedrag betalen. Je spreidt dus de uitgestelde belasting en na je pensioen val je waarschijnlijk ook nog in een lager belastingtarief. 

Geen belastingvoordeel op korte termijn

Als je de optie gebruikt om de FOR op je eigen balans te 'parkeren' en alleen belastingvoordeel op korte termijn te behalen, benut je geen fiscaal voordeel. Dan verleg je alleen het moment van belasting betalen naar de toekomst.

Sterker: dan lijd je waarschijnlijk zelfs verlies. Want als de FOR dan in één keer vrijkomt, wordt dit volledige bedrag bij je inkomen opgeteld, waardoor je dat boekjaar waarschijnlijk in een hoger belastingtarief komt.

Wat zijn de voorwaarden om gebruik te maken van de FOR?

  • Om aanspraak te kunnen maken op de FOR ben je verplicht om aan het urencriterium te voldoen: je dient minimaal 1.225 uur per jaar in de onderneming te steken.
  • Je moet ondernemer voor de inkomstenbelasting zijn. Alleen ondernemers met een eenmanszaak, vof of maatschap komen daarom in aanmerking voor de FOR. Ondernemers met een bv kunnen geen gebruik van deze fiscale regeling maken.
  • Je mag aan het begin van het desbetreffende belastingjaar de AOW-leeftijd nog niet bereikt hebben.

Zijn er nog aanvullende voorwaarden voor de oudedagsreserve?

Er zitten extra regels aan de Fiscale Oudedagsreserve vast. Zo verlagen pensioenpremies het maximum van de FOR. Zelfstandigen die zelf hun pensioen regelen – zoals de schilders, of als je zelf premie betaalt aan een pensioenfonds - moeten eerst de pensioenpremie aftrekken van het maximumbedrag.

Ook mag je ondernemersvermogen niet lager zijn dan het totaal opgebouwde bedrag aan reserves.

Hoe hoog is de FOR in 2022?

Het bedrag dat je jaarlijks opzij mag zetten voor de FOR, is aan een maximum gebonden. 

  • In 2022 geldt hetzelfde percentage als in 2021, maar met een maximum van 9.632 euro.
  • In 2021 is dat 9,44 procent van de winst, waarbij je wel rekening moet houden met een maximumbedrag van 9.395 euro.
  • Voor 2020 is dat 9,44 % van de winst, maar met een maximumbedrag € 9.218.
  • Voor 2019 was dat ook 9,44 % van de winst, waarbij een maximumbedrag geldt van € 8.999.

Hoe bereken je de jaarruimte voor 2022?

Bij een pensioenregeling of lijfrenteregeling bepaal je als zzp’er zelf hoeveel je inlegt en met welke regelmaat je dat doet. Deze inleg kun je tot een bepaalde hoogte aftrekken van de belasting. Hoeveel dit precies is, is afhankelijk van de jaarruimte.

Deze jaarruimte kun je berekenen met dit hulpmiddel van de Belastingdienst. Om de jaarruimte voor 2022 te berekenen, heb je de gegevens van 2021 nodig. 

Reserveringsruimte berekenen

Als je de afgelopen zeven jaar de jaarruimte niet (volledig) benut hebt, kun je gebruikmaken van de reserveringsruimte. Zo kun je met terugwerkende kracht de volledige jaarruimte van zeven jaar benutten. 

FOR 2023: toekomst onzeker

In de kabinetsplannen voor 2023 die bekend werden gemaakt op Prinsjesdag staat dat de Fiscale oudedagsreserve per 1 januari 2023 wordt afgeschaft. Het zijn wel nog plannen die moeten worden goedgekeurd. 

Met het afschaffen wil het kabinet voorkomen dat ondernemers hun oudedagsreserve gebruiken om belastinguitstel te krijgen. 

Dit kun je nog doen: 

Over 2022 nog een bedrag toevoegen, ofwel doteren. En als je het boekjaar 2021 nog niet hebt afgesloten, kun je het voor dat jaar ook nog doen. 

Dit is het alternatief: 

In plaats van doteren aan de FOR kun je ook door middel van een lijfrentekapitaal een pensioen als ondernemer opbouwen. De inleg hiervoor is aftrekbaar, afhankelijk van de winst en de hoogte van de storting. De uitkering ervan wordt dan ter zijner tijd belast. Deze vorm lijkt sterk op de FOR, maar het verschil is dat je daadwerkelijk de jaarlijkse bijdrage afstort. Wel wil het kabinet het storten van een lijfrente aantrekkelijker maken voor ondernemers.

FOR: de meest gestelde vragen

  • Wat is de Fiscale Oudedagsreserve (FOR)?
    De Fiscale Oudedagsreserve (FOR) is een regeling waarmee ondernemers een deel van de winst kunnen reserveren voor hun pensioen. Dit gereserveerde bedrag zet je om in bijvoorbeeld lijfrente of banksparen en laat je na je pensioen uitkeren. Pas op dat moment betaal je belasting over het bedrag.
  • Waarom gebruik je de Fiscale Oudedagsreserve?
    Zzp'ers gebruiken deze regeling om hun oude dag veilig te stellen. De meeste ondernemers bouwen namelijk niet automatisch een pensioen op. Op deze manier kun je toch fiscaal aantrekkelijk sparen voor je pensioen.
  • Wat zijn de voorwaarden om gebruik te maken van de FOR?
    Om gebruik te kunnen maken van de FOR moet je voldoen aan het urencriterium van 1225 uur, je moet ondernemer voor de inkomstenbelasting zijn en aan het begin van het desbetreffende jaar de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt.
  • Hoeveel bedraagt de FOR in 2022?
    Het bedrag dat je jaarlijks opzij mag zetten voor de FOR, is door de Belastingdienst aan een maximum gebonden. Je kunt niet onbeperkt geld reserveren voor de Fiscale Oudedagsreserve. Voor 2022 is het bedrag 9,44 % van de winst, met een maximum van 9.632 euro.
  • Wat gebeurt er met de FOR in 2023?
    In de kabinetsplannen voor 2023 staat dat de Fiscale oudedagsreserve (FOR) per 1 januari 2023 wordt afgeschaft. Het zijn wel nog plannen die moeten worden goedgekeurd. Met het afschaffen wil het kabinet voorkomen dat ondernemers hun oudedagsreserve gebruiken om belastinguitstel te krijgen. Het kabinet wil als alternatief het storten van een lijfrente aantrekkelijker maken voor ondernemers. 

zakelijke rekening afbeelding

Zakelijke rekening: 5 voordelen!

Zakelijke rekening nodig of twijfel je nog?

Bekijk de 5 voordelen

Meer over aftrekposten

Meer over aftrekposten