Checklist: verklaring arbeidsrelatie (VAR) aanvragen

Bijgewerkt op 25 januari 2022
5 min  leestijd
1.571
Image

Bent u werkzaam voor één of meerdere opdrachtgevers, bijvoorbeeld als freelancer of zelfstandige zonder personeel (ZZP'er)? Dan is het meestal raadzaam om een VAR-verklaring aan te vragen. Hoewel niet verplicht verschaft een VAR uw opdrachtgever(s) de zekerheid dat zij een zelfstandige professional inhuren en niet achteraf alsnog loonheffing moeten betalen. Lees er alles over in deze checklist: verklaring arbeidsrelatie (VAR) aanvragen.

Let op:  De VAR is vervangen door de wet DBA en modelovereenkomsten. Dit bleek echter geen goed alternatief. Op 24-06-2019 is bekend gemaakt dat de wet DBA niet tot 2020, maar tot 2021 niet gehandhaafd wordt. Daarna hoopt de regering met een goed alternatief te kunnen komen. Lees er alles over.

1. Wat is een verklaring arbeidsrelatie (VAR)?

Een verklaring arbeidsrelatie (VAR) is een tool van de Belastingdienst die opdrachtgever(s) duidelijkheid verschaft over de arbeidsrelatie tussen beide partijen. Freelancers zijn er in alle soorten en maten. Het is per opdracht en type opdrachtgever dan ook niet altijd direct helemaal duidelijk of de opdrachtgever wel of geen loonheffing moet inhouden (en betalen) over de vergoeding.

Een VAR-verklaring kan hierover duidelijkheid verschaffen. Om zo'n verklaring aan te vragen, moet u (bijvoorbeeld online) het formulier Aanvraag verklaring arbeidsrelatie invullen. De fiscus bepaalt vervolgens welke VAR-soort (zie ook punt 2) het best bij uw situatie aansluit. Eenmaal in het bezit van de VAR bent u overigens niet verplicht om deze altijd te gebruiken. Het is alleen wel makkelijk dat áls een potentiële klant of opdrachtgever erom vraagt, u meteen (een kopie van) deze verklaring kunt laten zien.

Goed om te weten is dat in principe iedereen die in Nederland werkt een VAR-verklaring kan aanvragen. U hoeft hier dus niet per se woonachtig te zijn. Een bouwvakker die bijvoorbeeld in België of Duitsland woont en ook vlak over de Nederlandse grens wel eens klussen aanneemt en uitvoert, komt dus ook in aanmerking voor een VAR. Houd er wel rekening mee dat een VAR-verklaring alleen kan worden aangevraagd door natuurlijke personen. Zogenoemde rechtspersonen, waaronder een besloten vennootschap (bv), vof of maatschap kan hiervoor dus niet in aanmerking komen.

Als u gaat werken binnen een vof of een maatschap, kunt u als vennoot of maat echter wel persoonlijk een VAR aanvragen. Bij de beoordeling zal de fiscus dan vooral kijken naar uw activiteiten in het samenwerkingsverband. Overigens kunnen ook beroepssporters en artiesten zo'n verklaring aanvragen.

2. Welke VAR past bij mij?

Zoveel zelfstandige professionals, zoveel verschillende werkzaamheden en samenwerkingsverbanden. Als u erover nadenkt, is het dus niet zo vreemd dat de Belastingdienst verschillende soorten VAR-klaringen hanteert. Vier type verklaring om precies te zijn.

  1. VAR-wuo: winst uit onderneming
  2. VAR-dga: werkzaamheden voor een vennootschap
  3. VAR-row: resultaat uit overige werkzaamheden
  4. VAR-loon: inkomsten uit een dienstbetrekking

Het gaat bij de verschillende VAR-verklaringen niet eens zozeer om de uiteenlopende branches waarin mensen werkzaamheden uitvoeren op freelancebasis, maar eerder om het feit dat u bijvoorbeeld werkzaam kunt zijn als freelancer, ZZP'er of hybride ondernemer. Het is uiteindelijk aan de fiscus om te bepalen of iemand voor de inkomstenbelasting wordt getypeerd als ondernemer en een VAR-wuo moet krijgen; u kunt dus niet uw eigen VAR-verklaring uitkiezen.

Het kan ook zijn dat u als freelancer meerdere werkzaamheden uitvoert. U mag dan alleen een enkele VAR-verklaring aanvragen indien de verschillende werkzaamheden erg op elkaar lijken en u deze onder dezelfde voorwaarden uitvoert, maar dit is natuurlijk niet altijd het geval. Bijvoorbeeld wanneer u voor uw werk zowel computersoftware ontwikkelt als bedrijven adviseert over het toepassen van zoekmachineoptimalisatie (SEO). Hierbij lopen uw taken zodanig uiteen dat u - indien u voor beide werkzaamheden in het bezit wilt zijn van een VAR - twee verschillende verklaringen zult moeten aanvragen. Neem bij twijfel contact op met de Belastindienst.

3. Hoe vaak moet ik een VAR-verklaring aanvragen?

Een VAR-verklaring is een jaar geldig. Als u in de loop van het jaar start met uw activiteiten, is de verklaring geldig vanaf de startdatum tot en met het einde van het kalenderjaar. Dat betekent verder dat u als startende ondernemer in eerste instantie steeds tijdig een VAR moet aanvragen voor het nieuwe jaar wanneer uw situatie niet verandert. Op den duur zal de Belastingdienst u echter automatisch een nieuwe VAR-verklaring verstrekken. Dit is het geval wanneer:

  • U de afgelopen drie jaar een VAR hebt aangevraagd
  • U dit telkens heeft gedaan voor hetzelfde werk
  • U in deze periode onder dezelfde voorwaarden het werk heeft uitgevoerd
  • De fiscus u steeds dezelfde soort VAR-verklaring heeft toegwezen
  • De VAR-verklaringen in de tussentijd niet zijn herzien
     

Indien u in aanmerking komt voor een automatische VAR-verklaring, moet u de nieuwe verklaring uiterlijk half september hebben ontvangen. Is dat niet gebeurd? Dan voldoet u niet aan de voorwaarden en moet u zelf een nieuwe VAR aanvragen.

Starten als zzp'er

Aan de slag als zzp'er?

Dan moet je veel regelen. Van het maken van je bedrijfsplan tot het regelen van verzekeringen. Ga sterk van start en vergroot de kans op succes.

Hoe voorbereid ben ik?

Let wel: als uw omstandigheden of voorwaarden zodanig veranderen dat een andere VAR op uw situatie van toepassing kan zijn, moet u zo snel mogelijk een nieuwe verklaring aanvragen, ook wanneer u voor uw oude situatie in aanmerking zou zijn gekomen voor een automatische VAR.

4. Hoe zit het als ik werk via een uitzend-, detacherings- of bemiddelingsbureau?

Wanneer u werkzaamheden uitvoert in opdracht van een uitzend- of detacheringsbureau, zal de Belastingdienst in de meeste gevallen oordelen dat u in dienst bent bij dat specifieke bureau. Het kan een ander verhaal zijn als u opdrachten uitvoert voor één of meerdere bemiddelingsbureaus. In dat geval heeft u een grotere kans dat de fiscus u beschouwt als zelfstandig ondernemer. Mocht u tussendoor ook eens een klus aannemen bij een uitzend- of detacheringsbureau, zal dat in de meeste gevallen geen verregaande gevolgen hebben voor uw huidige VAR-verklaring.

Lees ook

Een eenmanszaak starten: zo zit dat
Starten vanuit de WW in 7 stappen
Starten vanuit loondienst in 7 stappen
9 rechtsvormen voor ondernemers
7 tips voor als u noodgedwongen als ZZP'er begint

Meer over zzp

Meer over zzp